يعقوبى ترجمهاى از اين كتاب را مىشناخت ( نك : كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 618 ) .
نسخه : سراى ، احمد سوم ( 2 ) 2110 ( گ 73 پ - 89 ر ، ق 6 ه ، نك : فهرس المخطوطات ، 3 ( 2 ) / 180 ) ؛ آلوارت 6233 ( گ 31 - 14 پ ، 1074 ه ) ؛ فلورانس ، لورنتسيانا 235 ( ؟ ) ؛ تهران ، دانشگاه 448 ( در مجموعه ، 982 ه ، نك : فهرست ، 4 / 738 ) ؛ همان ( 1 ) 1532 ( در مجموعه ، از گ 93 به بعد ، نك :
فهرست ، 8 / 162 ) ؛ تهران ، مجلس ( 1 ) 3949 ( ص 36 - 1 ، ق 10 ه ) ؛ تهران ، سنا ( 8 ) 3190 ( 1008 ه ) ؛ همچنين « 1 » تهران ، مجلس ( 1 ) 3935 ( ق 10 ه ، نك : فهرست ، 10 ( 4 ) / 2044 ) ؛ دهلى ، مؤسّسهى تاريخ پزشكى ( 1 ) 1044 ( گ 33 پ - 1 پ ، ق 11 ه ) .
شرح :
[ 188 ] از ابو الفرج عبد اللّه بن طيّب ( د : 435 ه / 1043 م ) [ 4976 ]
نسخه : يزد ، كتابخانهى على علومى ( ق 6 يا 7 ه ، نك : نشريه ، 4 / 438 ) ؛ مشهد ، جامع گوهرشاد ، 809 ( ق 9 ه ) .
دربارهى ويرايش اسكندرانى با عنوان جوامع الاسكندرانيين ، كه در آن ، اين رساله با 4 رسالهى بعدى تواما با عنوان جوامع التشريح وجود دارد ، نك : پس از اين ، ص 213 .
[ 189 ] 8 . كتاب العضل [ 4977 ]
( ، نك : كوهن ، 18 ب / 1026 - 926 ؛ ديلس ، 1 / 109 - 108 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 385 ، ش 56 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 5 ؛ شوبرينگ ، ص 52 ) ، كتاب تشريح عضلات .
حنين پس از مرورى بر مضمون كتاب و يادآورى نقش اسكندرانىها « 2 » دربارهى ترجمهى آن چنين مىگويد : « همهى آنچه دربارهى كتاب استخوانها در مورد كار جالينوس و كار سرجس و كار خودم بيان كردم دربارهى اين كتاب نيز صدق مىكند ، با اين تفاوت كه اين كتاب را تاكنون به عربى ترجمه نكردهام ، اما حبيش بن حسن آن را براى محمّد بن موسى به عربى درآورده است » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 8 ) .
هامش
( 1 ) . از افزودههاى مندرج در انتهاى ج 5 .
( 2 ) . « اين كتاب از يك مقاله تشكيل مىشود . جالينوس در عنوان آن عبارت " به دانشجويان " را نياورده است ، اما اسكندرانىها آن را در شمار كتابهايى كه خطاب به دانشجويان نوشته است ، درج كردهاند ، بدين ترتيب كه به آن دو مقاله ، سه مقالهى ديگر را نيز كه جالينوس خطاب به دانشجويان نوشته بود ، ضميمه ساختند ، يكى در تشريح اعصاب ، يكى در تشريح سياهرگها و يكى در تشريح سرخرگها ، و آن را به صورت كتابى در 5 مقاله درآوردند و عنوان آن را في التشريح للمتعلّمين نهادند . هدف جالينوس در اين كتاب آن است كه همهى ماهيچههايى را كه در هريك از اندامها وجود دارند شرح دهد ، چند و چون آنها را ، و نيز اين موضوع را كه هريك از آنها از كجا آغاز مىشوند و كار آنها چيست ، به تفصيل بيان كند » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 8 ) .