[ 183 ] 6 . كتاب في مداواة الأمراض إلى إغليقون [ 4971 ]
( ، نك : كوهن ، 11 / 146 - 1 ؛ ديلس ، 1 / 94 - 93 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 87 - 386 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 4 ) .
به دنبال مرورى بر مضمون كتاب « 1 » حنين دربارهى ترجمهى آن چنين مىگويد : « پيش از من ، سرجس ، زمانى كه اندك توانى در كار ترجمه به دست آورده بود ، اما هنوز توانايى كامل نداشت ، اين كتاب را به سريانى درآورد ، سپس من ، به دنبال ترجمهى كتاب النبض ، آن را نيز براى سلمويه به سريانى ترجمه كردم . طى اين روزها آن را براى ابو جعفر محمّد بن موسى به عربى درآوردم » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 6 ) .
يعقوبى اين كتاب را با عنوان كتاب إلى اغلوقن في التأتّى للشفاء الأمراض ( نك : كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 616 ) ، مىشناخته كه به احتمال زياد مربوط مىشود به يك ترجمهى قديم كه رازى ( الحاوى ، 12 / 142 - 141 ) از آن سخن مىگويد « 2 » .
نسخه : استانبول ، كتابخانهى دانشگاه
A . 4712
( گ 133 پ - 75 پ ، 611 ه ) ؛ اياصوفيه 3701 ( گ 179 پ - 101 ر ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 817 ) ؛ پاريس 2860 ( گ 110 - 61 ، 676 ه ، نك :
واژدا ، 646 ) ؛ گارت ( 8 ) 1075 ( 572 ه ) ؛ تهران ، مجلس ( 5 - 4 ) 521 ( گ 173 ر - 96 ر ، 692 ه ، نك :
فهرست ، 2 / 306 ) ؛ تهران ، دانشكدهى پزشكى ، طب 167 ( 86 گ ، ق 13 ه ، نك : فهرست ، ص 302 ) ؛ تهران ، دانشگاه 459 ( گ 101 ر - 1 پ ، 1250 ه ، نك : فهرست ، 4 / 23 - 721 ) ؛ رامپور ، طب 11 ( 149 گ ، نك : فهرست ، 1 / 468 ) ؛ لندن ، ولكام
Or . 62
( 131 گ ، ق 10 ه ، نك : فهرست ، ص 111 - 110 ) ؛ فلورانس ، لورنتسيانا 235 ( ؟ ) .
هامش
( 1 ) . « اين كتاب از دو مقاله تشكيل مىشد . جالينوس عنوان آن را في مداواة الأمراض إلى اغلوقن نهاده ، ولى عبارت إلى المتعلمين را بدان نيفزوده است . اهل اسكندريه اين دو مقاله را نيز ، همچنانكه اندكى پيش ياد كردم ، در شمار كتابهايى نهادهاند كه براى دانشآموزان نوشته شده است . هدف جالينوس در اين دو مقاله آن است كه درمان بيمارىهاى بسيار شايع را ، با سخنانى كوتاه براى مردى فيلسوف شرح دهد . برخى آثار جالينوس آن مرد فيلسوف را بسيار خوش آمده بود و در نتيجه وى از جالينوس خواسته بود آن كتاب را برايش بنويسد ، و از آنجا كه بدون شناخت بيمارىها نمىتوان به درمان پرداخت ، جالينوس نيز پيش از پرداختن به موضوع درمان ، نشانههاى بيمارىها را بيان كرده است . در مقالهى نخستين نشانههاى برخى تبها - و نه همهى آنها ، بلكه تنها تبهايى را كه بيشتر شايعند - و درمان آنها را آورده است . اين مقاله به دو بخش تقسيم مىشود . در بخش اول تبهايى را شرح مىدهد كه عوارض ناآشنا ندارند و در بخش دوم به تبهايى مىپردازد كه با عوارض ناآشنا همراهند و در مقالهى دوم نشانههاى انواع ورمها و درمان آنها را بيان مىكند . جالينوس اين كتاب را همزمان با كتاب الفرق تأليف كرد » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 6 ) .
( 2 ) . « رأيت في كتاب جالينوس إلى إغلوقن بنقل قديم . . . » .