نسخه : استانبول ، كتابخانهى دانشگاه
A . 4712
( گ 17 پ - 1 ر ، 611 ه ) ؛ اياصوفيه 3557 ( 53 گ ، ق 9 ه ، نك : ريتر - والتسر ، ص 809 ، 837 ) ؛ پاريس 2859 ( گ 11 - 1 ، 407 ه / 1016 م ، متعلق به ابن سينا بوده است ) ؛ 2860 ( گ 14 - 1 ، 676 ه ؛ نك : واژدا ، 343 ) ؛ گارت ( 6 ) 1075 ( 572 ه ) ؛ فلورانس ، لورنتسيانا 235 ( ؟ ) ؛ تهران ، مجلس ( 1 ) 521 ( گ 20 پ - 1 ر ، 692 ه ، فهرست ، 2 / 305 ) ؛ همان ( 1 ) 4914 ( گ 6 پ - 1 ، ق 11 ه ) ؛ تهران ، سنا 3190 ( 9 گ ، 1008 ه ) .
اين نوشته در تحرير دانشمندان اسكندريه - با عنوان جوامع الاسكندرانيين ( نك : پس از اين ، ص 209 ) موجود است .
[ 175 ] متن اصلى را ابو الفرج عبد اللّه بن طيّب ( د : 435 ه / 1043 م ) تفسير كرد [ 4963 ]
نسخه : مغنيسا 1772 ( گ 37 ر - 1 پ ، ق 6 ه ، نك : ديتريش ،
Medicinalia
، ص 22 ) .
[ 176 ] 4 . الصناعة الصغيرة يا الصناعة الطبيّة [ 4964 ]
( ، نك : كوهن ، 1 / 412 - 305 ؛ ديلس ، 1 / 63 - 61 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 388 ، ش 95 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 2 ؛ شوبرينگ ، ص 35 ) .
پس از وصف كتاب « 1 » ، حنين راجع به ترجمهى آن مىگويد : « اين مقاله ، يعنى الصناعة الطبية را چند تنى ، و از جمله سرجس رأس عينى ، پيش از آنكه در ترجمه مهارت يابد ، و نيز ابن شهدا و ايوب رهاوى ترجمه كرده بودند . سپس من آن را براى داوود متطبّب ترجمه كردم . داوود متطبّب مردى خوشفهم و تشنهى آموختن بود . من در آن هنگام كه اين كتاب را ترجمه كردم ، جوانى 30 ساله يا در آن حدود بودم و ميزان شايان توجهى علم آموخته بودم و نيز كتابهاى قابل توجهى گرد آورده بودم .
سپس آن را براى ابو جعفر محمّد بن موسى به عربى درآوردم » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 4 ) .
يعقوبى هم يك ترجمه از اين كتاب را مىشناخته است ( نك : كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 / 616 ) .
هامش
( 1 ) . « اين كتاب شامل يك مقاله است . جالينوس عبارت " براى دانشجويان " را به عنوان اين كتاب نيفزوده است ، زيرا فايدهى آن منحصر به دانشجويان نيست . بلكه آموختگان را نيز در بر مىگيرد . از آن رو كه هدف جالينوس در اين كتاب آن است كه مجموعهى دانش پزشكى را در سخنانى كوتاه گرد آورد و اين چيزى است كه هم براى دانشجويان و هم براى آموختگان سودمند است ؛ بدين ترتيب كه هرگاه دانشجو آن را بخواند ، مجموعهى دانش پزشكى در ذهن او ترسيم مىشود و سپس مىتواند بار ديگر به جزءجزء آن بازگردد و شرح و تفصيل و دلايل آن را از راه كتابهايى كه در آنها به تفصيل پرداخته شده است دريابد . اما براى دانشآموختگان ، اين كتاب به منزلهى يادآورى همهى آن مطالبى است كه خوانده و به تفصيل آموختهاند . معلمينى كه در روزگاران گذشته در اسكندريه به تدريس پزشكى اشتغال داشتند اين كتاب را پس از كتاب فرق قرار دادند ، و پس از آن كتاب نبض براى دانشجويان را به دنبال آن دو مقاله در درمان بيمارىها براى اغلوقن ، و اين همه را بهگونهاى در كنار يكديگر نهادند كه گويى يك كتاب و شامل 5 مقاله است و عنوان للمتعلمين را نيز شامل همهى آنها ساختند » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 4 ) .