نوشتههاى كوتاه ، 2 / 90 - 80 ) . دربارهى ترتيب خواندن كتابهاى جالينوس .
نسخه : مشهد ، رضا ( 1 ) 5214 ( قسمتهايى از اثر ، در مجموعه به صورت پراكنده است ، زيرا كتابها را نادرست صحافى كردهاند ، ق 7 ه ) .
دربارهى كتاب و ترجمهى آن حنين بن اسحاق چنين اظهارنظر مىكند : « . . . ( بدين ترتيب متشكل است ) از فقط يك قسمت ؛ وى اين قصد را تعقيب مىكند كه كتابهاى او را چگونه به هنگام قرائت بايد كتاب به كتاب از اول تا به آخر مرتب كرد . من اين نوشته را به سريانى ترجمه نكردم و پسرم اسحاق آن را براى بختيشوع ترجمه كرد ؛ ولى خودم آن را به عربى براى ابو الحسن احمد بن موسى ترجمه كردم ، نمىدانستم كه كسى آن را قبل از من ترجمه كرده است » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 2 ) . دستنويس موجود ترجمهى حنين است براى محمّد بن موسى .
كتابى به همين نام از قسطا بن لوقا را بايد ويرايشى از همين كتاب دانست .
نسخه : تهران ، ملك 6188 ( 4 گ ، در مجموعه ، ق 11 ه ) ؛ اياصوفيه 3593 ( گ 103 پ ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، ص 838 ) . « فهرست خشك و خالى آثار جالينوس را در بر دارد ولى از ترتيب وى پيروى نكرده است . بايد راهنمايى عملى براى تحقيق ادبى پزشكى باشد ، پس لاجرم شامل آن آثارى است كه در آن عهد در دست عربها بوده است . از آن گذشته برگردان عناوين كتب يونانى به عربى از جانب قسطا بن لوقا گاه با آنچه كه در اثر حنين آمده است تفاوت دارد كه اين خود مؤيد استقلال مترجم جوانتر از مترجم سالخوردهتر است » ( مايرهوف ، « دربارهى نوشتههاى اصيل و غير اصيل جالينوس » ، همان ، ص 545 ) . دربارهى آثارى كه در اين قطعه از آنها ياد شده نك : مايرهوف ، همان ، ص 548 - 545 .
[ 174 ] 3 . فرق الطبّ للمتعلّمين يا كتاب اراسيس [ 4962 ]
( ، نك : كوهن ، 1 / 105 - 64 ؛ ديلس ، 1 / 60 ؛ مولر ، نوشتههاى كوتاه جالينوس ، 3 / 32 - 1 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 389 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 1 ؛ شوبرينگ ، ص 35 ) .
حنين دربارهى ترجمه چنين مىگويد : « پيش از من مردى به نام ابن شهدا ، كه در ترجمه ضعيف بود ، از اهالى كرخ آن را به سريانى ترجمه كرده بود . سپس من آن را در زمانى كه 20 سال يا اندكى بيشتر داشتم براى پزشكى از مردمان جندىشاپور به نام شيريشوع بن قطرب ، از يك نسخهى يونانى كه افتادگى بسيار داشت ، ترجمه كردم ، بعدها در 40 سالگى چند دستنويس يونانى از اين كتاب گرد آورده بودم ، شاگردم حبيش از من خواست كه آن را تصحيح كنم . من آن نسخهها را با يكديگر مقابله كردم تا از ميان آنها دستنويسى درست به دست آمد . آنگاه آن را با دستنويس سريانى مقابله و تصحيح كردم . در همهى آنچه ترجمه مىكنم ، شيوهى كار من همين است . چند سال بعد آن را براى ابو جعفر محمّد بن موسى به عربى درآوردم » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 3 ) . يعقوبى هم از اين كتاب نام مىبرد ( نك : كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 615 ) ، احتمالا در يك ترجمهى قديم .