آثار :
در ذكر آثار وى بيش از همه ترتيب حنين رعايت مىشود . در انتهاى فهرست آثار موجود ، نوشتههاى مفقود وى را مىآوريم . نظم و ترتيب منطقى اين كار را بايد به عهدهى تحقيقات بعدى گذاشت . رعايت دقيق نظم ، صرفنظر از جداسازى آثار اصيل و مجعول ، كه در حال حاضر كار دشوارى است ، آثار فلسفى ، گياهشناختى ، نجومى و فيزيكى جالينوس از كتابهاى پزشكى او جدا شدهاند .
[ 172 ] 1 . فينكس يا فهرست كتبه [ 4960 ]
يا ، متن يونانى فقط در يك دستنويس منحصر به فرد در ميلان ، آمبروزيانا
Q 3 Sap .
موجود است ، ( نك : ديلس ، 1 / 109 ؛ كوهن ، 19 / 48 - 8 و ايوان مولر در نوشتههاى كوتاه « 1 » ، 2 ، 1881 م ، ص 124 - 91 آن را منتشر كرده است ) . فهرست آثار جالينوس - كه وى به درخواست دوستانش تأليف كرده - تاريخ تدوين آثار وى را نيز در بر مىگيرد . حنين گزارش مىدهد كه ايوب رهاوى پيش از او كتاب را به سريانى ترجمه كرد . آنگاه او شخصا آن را براى داوود متطبّب به سريانى و براى ابو جعفر محمّد بن موسى به عربى ترجمه كرده است ( نك : ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 1 ) .
نسخه : تنها دستنويس شناختهشده ، مشهد ، رضا ، طب 5223 ( گ 40 پ - 22 پ ، ق 7 ه ) .
عناوين فصول كتاب : ذكر ما وضعته من الكتب في العلاج ؛ ذكر ما وضعته من الكتب مما وقع الىّ عند رجوعى من روميه إلى بلدى ؛ ذكر ما وضعته من الكتب بعد ذلك ؛ ذكر الكتب التى بيّنت فيها ما ظهر في التشريح من افعال الاعضاء و منافعها ؛ ذكر ما وضعت من الكتب في تقدمة المعرفه ؛ ذكر ما وضعت من تفسير كتب ابقراط ؛ ذكر الكتب التى نحوت فيها نحو آراسطراطس ؛ ذكر ما نحوت فيه نحو اسقلبيادس ، ذكر ما نحوت فيه من الكتب نحو اصحاب التجارب ؛ ذكر ما يحتاج اليه من الكتب في علم البرهان .
اين اثر را حنين با مقالهى خود مقالة في ذكر الكتب التى لم يذكرها جالينوس في فهرست كتبه تكميل كرده است . نسخه : اياصوفيه 3590 ( گ 37 ر - 34 ر ، ق 6 ه ) .
تصحيح و ترجمه به آلمانى : از برگشترسر ، موادى تازه دربارهى كتابشناسى جالينوس تأليف حنين بن اسحاق « 2 » ، لايپزيگ ، 1932 م ، ص 98 - 84 ؛ همچنين نك : مايرهوف ، « دربارهى نوشتههاى اصيل و غير اصيل جالينوس » ، همان ، 541 - 534 .
[ 173 ] 2 . كتاب في مراتب قراءة كتبه [ 4961 ]
( ، نسخه : تنها نسخهى يونانى آن ، ميلان ، آمبروزيانا .
Q Sup .
3 ؛ نك : ديلس ، 1 / 109 . چاپ : كوهن ، 19 / 61 - 49 ؛ ايوان مولّر ، لايپزيگ ، 1874 م ، در : )
هامش
( 1 ) .Scripta minora ..
( 2 ) .Neue Materialien zu unain b . Is q's Galen - Biblographie ..