شمال افريقا بهخوبى شناخته بوده است ، فى المثل اسحاق بن عمران ، اسحاق اسرائيلى و ابن جزّار آنها را مىشناختهاند . از ق 5 ه / 11 م به بعد پزشكان عرب وى را به دست فراموشى مىسپارند .
بيرونى هم نام وى را در كتاب الصيدنة ديگر ذكر نمىكند . اين جاى بحث دارد كه آيا نقلقولهاى ابن بيطار ( د : 646 ه / 1248 م ) مستقيما از كتابهاى روفوس بوده است يا نه .
منابع : ابن نديم ، 291 ؛ مبشّر ، 292 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 185 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 34 - 33 ، 85 ، 95 ؛ لكلر ، 1 / 242 - 239 ؛ ونريش ، 225 - 220 ؛ اشتاين اشنايدر ، در :
Virchow's Archiv
، 37 / 1866 م / 403 ؛ همو ، در :
Deutsches Archiv f . Gesch . d . Med .
، 1 / 1878 م / 131 به بعد ؛ همو ، در :
Virchow's Archiv
، 85 / 1880 م / 157 - 156 ؛ همو ، ترجمههاى عربى از يونانى ، ص 474 - 468 ؛ دارمبرگ ، روئل ، آثار روفوس افسوسى « 1 » ، پاريس ، 1879 م ؛ نويبورگر ، 1 / 342 - 341 ؛ گورلت ، تاريخ جرّاحى ، 1 / 428 - 421 ؛ گوسن ، در :
I A , Realenzy
، 1 ، 1914 م ، 12 - 1207 ؛ ديلس ، 2 / 91 - 88 ؛ سارتن ، 1 / 282 - 281 ؛ تيتمان ، رازى ، پزشك عرب در الحاوى خود از پزشكان يونانى دربارهى دندانپزشكى چه مىگويد « 2 » ، لايپزيگ ( رسالهى دكترى ) ، 1925 م ، ص 12 - 10 ؛ مانفرد اولمان « 3 » ، « تازههايى دربارهى نوشتههاى روفوس افسوسى دربارهى پرهيز غذايى » « 4 » ، در :
Medizinhistorisc hes Journal
، 9 / 1974 م / 40 - 23 .
آثار :
نوشتههاى عربى تقريبا 60 عنوان را براى ما حفظ كردهاند كه شمار بسيار اندكى از ميان آنها در نوشتهها و آثار يونانى شناخته شدهاند . اينكه آيا اين عناوين مربوط به آثارى مستقل هستند و يا به تك مقالههاى موجود در آثار بزرگتر راجعند ، مطلبى است كه نمىتوان بدان پى برد . روئل ( همان ، ص 548 - 453 ) قطعات آثار روفوس را در ترجمهى لاتينى الحاوى
( Continens )
با قطعات ابن جزّار ( همان ، ص 596 - 582 ) و ابن بيطار ( همان ، 651 - 648 ) يكجا گرد آورده است . من در اينجا فهرست آثارى كه تاكنون بر پايهى قطعات و عناوين مذكور در نوشتههاى عربى شناخته شدهاند به دست مىدهم .
[ 146 ] 1 . كتاب الماليخوليا [ 4934 ]
( به عقيدهى ابن ابى اصيبعه مهمترين كتاب روفوس در دو رساله ؛ اين داورى در واقع از آن جالينوس ، 5 / 105 ، است ، كه در آنجا در دو رساله به عنوان بهترين اثر موجود زمان دربارهى اين موضوع قلمداد مىشود ، نك : گوسن ، همان ، 1211 ) . نقلقولهاى موجود
هامش
( 1 ) .Oeuvres de Rufus d'E ? phese ..
( 2 ) .Was berichtet der arabische Arzt Rhases in seinem , , Continens''aus griechischen rzten ber Zahnheilkunde .( 3 ) . از افزودههاى مندرج در انتهاى ج 7 .
( 4 ) ." Neues zu den di tetischen Schriften des Rufus von Ephesos " ..