« اسكندرانى » « 1 » ، در : يادنامهى پروفسور پاپايوانو « 2 » ، قاهره ، 1932 م ، ص 115 به بعد ؛ همو ، عمل آب مرواريد از ديدگاه عمار بن على موصلى . . . « 3 » ، بارسلون ، 1937 م ، ص 107 - 106 .
آثار :
در نقلقولهايى در منابع عربى كه تاكنون شناخته شدهاند از هيچ عنوانى ياد نمىشود . احتمالا اين نقلقولها مربوط باشند به اثر مهم و اصلى آنتيلوس كه عنوان و چند نقل قولى از آن توسط اوريباسيوس به دست ما رسيده است ( نك :
Realenzy .
، 1 ، 2 ، 1894 م ، 2644 ) .
نقلقولها در الحاوى ، 2 / 136 ، 137 ، 138 ، 181 ، 184 - 182 ، 201 - 200 ، 202 ، 249 ، 257 ، 260 ، 263 - 262 ، 269 ؛ 3 / 242 ، 267 ، 268 ، 277 ؛ 6 / 242 - 241 ؛ 7 / 7 - 6 ، 201 ، 261 ؛ 10 / 108 - 107 ، 110 ، 117 - 114 ، 187 ، 219 ، 234 ، 236 ؛ 11 / 284 ؛ 12 / 10 - 9 ، 11 ، 78 ، 82 - 81 ، 84 - 83 ، 90 ، 116 ، 146 ، 220 ؛ 13 / 126 ، 127 ؛ 15 / 150 ؛ 17 / 57 ، 62 - 61 ؛ 20 / 518 .
28 روفوس افسوسى 2031
روفوس افسوسى احتمالا ح 50 سال از جالينوس كه او را در شمار قلمداد كرده ، پيرتر است ( جالينوس - كوهن « 4 » ، 5 / 105 ) . در مصر و رم زندگى كرده بود . دربارهى اين « پزشك كه پس از جالينوس مهمترين پزشك دوران قيصرهاست » و آثار متعدّدش كه در محافل پزشكان عرب دستبهدست مىگشت ، تذكرهنويسان عرب چندان چيزى براى گفتن نداشتند . مىدانستند كه از جالينوس سالخوردهتر بوده ولى بر اثر خلط و اشتباهى كه علت آن روشن نيست ، دوران زندگى وى را حدود 4 ق پيشتر به حساب مىآوردند ( نك : ابن قفطى ، حكماء ، ص 185 ؛ ابن عبرى ، 54 ) . در قديمترين كتاب تاريخ پزشكى عربى كه به دست ما رسيده ، يعنى اثر اسحاق بن حنين ، ذكرى از روفوس نيست . از لحاظ آثار روفوس نظر حنين جالب توجه است . وى مىگويد كه بسيارى از رسالههاى او منسوب به جالينوس است ( ابن ابى اصيبعه ، 1 / 101 ) . رازى نيز نظرى مشابه در اين زمينه دارد ( نك : اشتاين اشنايدر ، ص 472 ) . تأثير روفوس كه نوشتههايش بين پزشكان اسكندرانى و همچنين ، ديگر پزشكان يونانىنويس و سريانىنويس به گستردگى پخش شده بود ، بهخصوص بين پزشكان عرب ق 2 ه / 8 م تا ق 4 ه / 10 م مطرح شد . حدود و نوع اين نفوذ و تأثير را تازه هنگامى مىتوان روشن كرد كه قديمترين نوشتههاى پزشكى موجود را مانند آثار ماسرجويه ، صحاربخت ، ابن ماسويه ، ابن سرابيون و ديگران بررسى كرده باشيم . تا جايى كه ما مىدانيم از ميان پزشكان عرب رازى بيش از هركس ديگر به آثار روفوس استناد جسته است . آثار وى در ق 3 ه / 9 م و 4 ه / 10 م در
هامش
( 1 ) ." L'operation de la cataracte du chirurgien Antylle d'Alexandrie " .. ( 2 ) .Livre d'or pour le Jubile du Prof . Papayoannou .. ( 3 ) .Die Staroperation des c ? Amm r ibn c ? Ali uaM - la l . . . .( 4 ) .Galen - Khn ..