و قران ميانه پديد آمدن غلبهجويان و خواهندگان پادشاهى را نشان ميدهد و قران خرد بر آشكار شدن سركشان و مبلغان و ويرانى شهرها يا عمران آنها دلالت مىكند .
و در اثناى اين قرانات قران نحسين [ 1 ] در برج سرطان در هر سى سال يك بار روى ميدهد و آن را چهارم [ 2 ] مينامند . و برج سرطان طالع جهان است و در آن و بال [ 3 ] زحل و هبوط [ 4 ] مريخ است و اينست كه اين قران بر بزرگترين آشوبها و خونريزيها و پديد آمدن سركشان و لشكر كشىها و انقلاب سپاه و و با و قحطى دلالت مىكند و دوام يافتن يا پايان رسيدن اين وضع وابسته به ميزان فرخندگى ( سعادت ) يا شومى ( نحوست ) در هنگام قرآن آن دو و بر اندازه تسيير دليل در آنست .
جراش [ 5 ] بن احمد حاسب ( رياضىدان ) در كتابى كه آن را بنام نظام - الملك تأليف كرده است گويد بازگشت مريخ بعقرب در ملت اسلام اثرى عظيم دارد زيرا دليل ملت مزبور بوده است چنان كه مولد پيامبر هنگام قران علويين در برج عقرب بوده است پس هر گاه به آنجا باز گردد براى خلفا پريشانى و نگرانى روى داده است و در ميان دانشمندان و دينداران بيمارى فزونى يافته و تبه حالى به آنان روى آورده است و چه بسا كه برخى از عبادتگاهها منهدم شده است و همانا گفته مىشود كه كشتن على ، رض ، و مروان از خاندان امويان و متوكل از عباسيان درين هنگام روى داده است ، بنابر اين اگر احكام ياد كرده با احكام قرانات رعايت شود نتيجهء آن در نهايت استوارى خواهد بود .
و شاذان بلخى گفته است كه دوران بقاى ملت اسلام سيصد و بيست [ 6 ] سال خواهد بود و دروغ بودن اين گفتار هم اكنون ثابت شده است .
هامش
[ 1 - ) ] در برخى از چاپها بغلط تحسين است .
[ 2 ، 3 - ) ] چون سرطان در منطقة البروج چهارمين برج مىباشد و بال آفتاب در دلو باشد و و بال قمر در جدى و و بال عطارد در قوس و حوت و زهره را در عقرب و حمل و مريخ را در ميزان و ثور و مشترى را در جوزا و سنبله و زحل را در سرطان و اسد ( غياث ) .
[ 4 - ) ] هبوط كواكب ضد شرف است چون كوكب به محل هبوط رسد دليل است بر پستى احوال منسوبات آن كوكب و هبوط آفتاب در ميزانست بدرجهء نوزدهم و هبوط قمر در عقرب بدرجهء سوم در منزل زبانا ( غياث ) .
[ 5 - ) ] ( ا ) جراس .
[ 6 - ) ] « ينى » 310