و كشوردارى خواهند رسيد و اشعار او در ميان قبايل مزبور متداولست و مردم آن نواحى گاهى او را ولى مىپندارند و زمانى ويرا كاهن ميدانند ، برخى هم از روى پندارهاى مخصوص بخودشان او را پيامبر مىپندارند زيرا تاريخ او بعقيدهء ايشان مدتها پيش از هجرت بوده است ، و خدا داناتر است . و گاهى هم بعضى از نسلهاى اقوام باخبار پيمبران در بارهء حوادث آينده استناد ميكنند در صورتى كه در روزگار ايشان پيامبرى وجود داشته باشد چنان كه در ميان قوم بنى اسرائيل اين وضع روى داده بود چه پيامبرانى كه پياپى در ميان آنان ظهور ميكردند هنگامى كه مردم سؤالاتى در بارهء اين گونه مسائل مىكردند به آنان پاسخ ميدادند و از آينده خبرهايى باز ميگفتند .
و اما در دولت اسلامى بيشتر پيشگوييهايى كه در ميان آنان روى داد مربوط است به مدت بقاى دنيا و بدانچه به وضع دولتها و دوران فرمانروايى آنها باز مىگردد و در اين باره بصدر اسلام و آثارى [ 1 ] اتكا ميكنند كه ار صحابه و بويژه مسلمانانى كه از بنى اسرائيل ( يهوديان ) باسلام گرويدهاند نقل ميكنند مانند كعب الاحبار و وهب بن منبه [ 2 ] و امثال آنان .
و چه بسا كه بعضى ازين پيشگوييها را از ظواهر اخبار منقول و تأويلات احتمالى اقتباس ميكردند . و براى جعفر صادق ، ع ، [ 3 ] و امثال او از خاندان پيامبر پيشگوييهاى بسيار روى داده است كه مستند نقل كنندگان در آنها ( و خدا داناتر است . ) كشف ( كرامت ) ايشان بسبب امر ولايت بوده است و هر گاه نظاير آن از ياران و اعقاب آنان كه در شمار اوليا نيستند انكارپذير نباشد و در حالى كه پيامبر ، ص ، فرموده است : در ميان شما راستگمانان باشد ، پس ايشان ( خاندان رسول ) شايستهترين مردم براى اين گونه مراتب شريف و كرامات موهوب ( بخشيده شده ) هستند . و اما پس از دوران صدر اسلام و هنگامى كه مردم بدانشها
هامش
[ 1 - ) ] آثار ج ، اثر در لغت بمعنى گفتهء رسول : روايت . حديث نبوى . خبر و سنت پيامبر و سخن صحابه آمده است و در اصطلاح حديث در بارهء آن اختلاف است برخى گفتهاند : روايت بر افعال و اقوال پيامبر و خبر فقط باقوال وى و اثر مبنى بر افعال صحابه است و برخى اثر را بر حديث موقوف و مقطوع اطلاق كردهاند . رجوع به كشاف اصطلاحات الفنون و لغت نامهء دهخدا شود .
[ 2 - ) ] وهب بن منبه در صنعاى يمن بسال 113 هجرى در گذشته است
[ 3 - ) ] امام جعفر صادق ، ع ، امام ششم شيعيان .