عاصم در نزد من محل صدق است ولى با همهء اينها حافظ نبوده است . و گفتار نسايى دربارهء او مختلف است و ابن فراش گويد در حديث او ناآشنايى ( نكرة ) است و ابو جعفر عقيلى گويد بجز سوء حفظ عيبى در او نبوده است . و دارقطنى [ 1 ] گويد در حفظ او چيزى ( عيبى ) است . و يحيى قطان گويد هيچ مردى را نيافتم كه نام او عاصم باشد جز اينكه او را در حفظ در مرتبهاى پست يافتم . و هم گويد شنيدم كه شعبه ميگفت عاصم بن ابى النجود بما خبر داد و در نفس من نسبت به او چيزى ( سوء ظنى ) هست .
و ذهبى گويد او در قرائت ( قرآن ) قابل اعتماد است [ 2 ] ولى در حديث مقامى فروتر از آن دارد راستگو است و حديث او حسن است و اگر استدلال كنند كه شيخين ( بخارى و مسلم ) از او حديث روايت كردهاند بايد گفت كه آنها منحصر و تنها از وى روايت نكردهاند بلكه روايت از او مقرون به راويان ديگر نيز بوده است .
و ابو داود در همين موضوع حديثى از على ، رض ، تخريج كرده بروايت فطر [ 3 ] بن خليفه ( بفاء ) از قاسم بن ابو بزه [ 4 ] و او از ابو طفيل [ 5 ] و او از على ، رض ، و على از پيامبر ، ص ، كه گفت :
اگر از مدت دنيا بيش از يك روز هم باقى نمانده باشد در آن روز خدا مردى را از خاندان من بر خواهد انگيخت كه زمين را پس از آنكه پر از ستمگرى و بيدادگرى بوده است پر عدل و داد كند . و هر چند احمد [ 6 ] و يحيى بن قطان و ابن - معين و نسايى و ديگران فطر بن خليفه را موثق دانستهاند ولى عجلى گفته است :
حديث او حسن است ولى در او اندكى بوى تشيع است . و ابن معين [ 7 ] هم يك بار
هامش
[ 1 - ) ] على بن عمر دارقطنى كه از محدثان بزرگ و نامور و علماى متبحر و عميق در تفسير و علوم قرآن بشمار ميرفت در بغداد متولد شده و بسال 385 هجرى در گذشته است .
[ 2 - ) ] در « ينى » عبارت ناخوانايى است كه دسلان بدينسان آن را ترجمه كرده است : وى در مورد سهو است .
[ 3 - ) ] فطر بن خليفه گويا در آغاز قرن سوم هجرى ميزيسته است . و قطن بجاى : فطر در ( ا ) غلط است .
[ 4 - ) ] ابو مرة : ( ك ) و ( ا ) و ( ب )
[ 5 - ) ] ابو طفيل عامر بن واثلة كنانى مكى و بقول بعضى عمرو بن واثلة از صحابهء پيامبر بود و در روزگار خلافت على عليه السلام مصاحبت آن حضرت را برگزيد و در همهء جنگها در ركاب آن حضرت بود و در سال صد هجرى در گذشت رجوع به استيعاب و لغت نامهء دهخدا شود .
[ 6 - ) ] مقصود احمد بن حنبل است .
[ 7 - ) ] ابو زكريا يحيى بن معين انبارى مولى جنيد بن عبد الرحمن غطفانى از محدثان نامور بشمار ميرود و در سال 233 در مدينة در گذشته است .