و از شتابزدگى بكاه و دلتنگى و اضطراب بخويش راه مده و به بهره و روزى خويش خرسند باش . [ و بايد قدرت و غلبهء تو استقرار يابد و كيفرهايى كه تعيين ميكنى اجرا شود ] [ 1 ] .
و از تجربهء خويش سود برگير و هنگام خاموشى بيدار و گاه سخن گفتن استوار باش و با خصم بداد و انصاف رفتار كن و هنگام شبهه درنگ پيش گير و در استدلال بر حكمى كه مىكنى حجت قوى دار و نبايد دربارهء هيچيك از رعاياى خود زير تأثير حب و بغض واقع شوى و جانب بىطرفى را رها كنى و هنگام داورى به تمايل نسبت به يكى يا خوشرفتارى به ديگرى ( بناحق ) برخيزى يا از سرزنش ملامت كنندگان بينديشى . [ بلكه در داورى همواره ] تأنى و درنگ كن و مراقبت پيش گير و قضيه را مطالعه كن و بينديش و نيك دلايل را با هم بسنج و عبرت بگير و در پيشگاه پروردگارت فروتن باش و بهمهء افراد رعيت همراهى كن و حق و حقيقت را بر خويش فرمانروا ساز و هرگز در ريختن خون كسى شتاب مورز ، زيرا ريختن خون ناحق در نزد خداى عز و جل گناهى عظيم است و به كار مهم خراج نيك عنايت كن چه بدان كار رعيت راست مىشود و بهبود مىپذيرد و خدا آن را مايهء ارجمندى و سرافرازى اسلام و سبب توانگرى و برترى مسلمانان قرار داده است ، براى دشمنان اسلام خوارى و خشم نهفته عاجزانهاى و براى كافران مذلت و كوچكى است [ 2 ] ، پس در تقسيم خراج ميان خراجگزاران روش حق و برابرى و دادگرى پيش گير چنان كه نبايد از ميزان خراج شريف به علت شرف ، يا توانگر بسبب توانگرى وى دينارى بكاهى و حتى نسبت بهيچيك از خواص و حاشيهنشينان و كاتبان درگاه خويش نبايد در اين باره چشم پوشى كنى .
ولى بهيچرو روا نيست بيش از توانايى و طاقت مردم از آنان خراج گرفت و ايشان را آنچنان مكلف ساخت كه از حد معين خراج تجاوز كند و بافراط -
هامش
[ 1 - ) ] قسمت داخل كروشه در چاپهاى ( ا ) و ( ب ) و ( ك ) نيست .
[ 2 - ) ] در چاپ بيروت : براى دشمن اسلام و دشمن مسلمانان . . .