به بردبارى عادت ده و از آزمودگان و خردمندان و خداوندان انديشه و حكمت « دانش و تجربه » فراگير و مردمان فرومايه [ 1 ] و بخيل را در رأى زنى و مشورت شركت مده .
و بهيچرو گفتارشان را مشنو زيرا زيان آنان بيش از سود آنهاست .
بخل و امساك ورزيدن در امور رعيت بيش از هر چيز سبب فساد مىشود .
و بدانكه اگر آزمند و طمع كار باشى خوى تو چنان خواهد شد كه فراوان بگيرى و اندك ببخشى و هر گاه برين شيوه باشى ، مگر اندك زمانى ، كار تو باستقامت نخواهد گراييد زيرا رعيت تنها از اين رو به مهر تو دل مىبندند كه بثروت آنان دست درازى نكنى و ستمگرى را فرو گذارى .
[ و هر كه با تو صميميت كند با وى بدوستى گراى و احسان و بخشش خود را از او دريغ مدار ] [ 2 ] . [ و صافى بودن و صميميت ايشان نسبت به تو از راه احسان بر ايشان و بخشش نيك به آنان پايدار مىماند ] [ 3 ] .
و ابواب انعام و احسان را بر روى دوستانى كه از روى خلوص و صفا بدوستى تو گراييدهاند بگشاى و ايشان را مورد بخشش خويش قرار ده و از بخل و امساك بپرهيز و بدانكه بخل نخستين صفتى است كه انسان بسبب آن بپروردگار خويش نافرمانى كرده است و شخص نافرمان و سركش در پايگاه پستى و فرومايگى است و آن موافق گفتار خداى عز و جل باشد كه فرمايد : « و آنكه نفسش از بخل نگه داشته شود پس ايشان رستگارانند . » [ 4 ] پس به حق و راستى ديوانهاى جادهء بخشش را هموار كن [ 5 ] و به همهء مسلمانان از خراج ناحيهء خود بهرهاى اختصاص ده .
و يقين بدان كه بخشش از بهترين اعمال بندگان خداست ، از اين رو از حيث خوى خويش را بدان مجهز كن و خشنود باش كه شيوه و رفتار خود را
هامش
[ 1 - ) ] در چاپ ( پ ) اهل السرفه . در ( ك ) « اهل السرقة » ولى در جمهرة كه صحيحتر است « اهل الرقة » است و رقة در اينجا بمعنى خساست و فرومايگى است .
[ 2 - ) ] قسمت داخل كروشه تنها در چاپ ( پ ) مندرج است .
[ 3 - ) ] از « ينى »
[ 4 - ) ] وَ من يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ 59 : 9 . سورهء الحشر ، آيهء 9 .
[ 5 - ) ] در نسخهء ( پ ) بجاى « جود » كلمهء « جور » است و به همين سبب دسلان « فسهل » را « بزداى و محو كن » ترجمه كرده است .