خشونت و سرسختى و دلاورى باقى هستند و گر نه هنگامى كه ارجمندى و غلبهجويى دولت باوج عظمت برسد و در نتيجهء فزونى مالياتها وسايل معاش و ارزاق به حد وفور در دسترس آنان قرار گيرد و در درياى تجمل و ناز و نعمت فرو روند و به عادات شهرنشينى خو گيرند و نسلهاى آنان بر اين شيوه پرورش يابند ، آن وقت نگهبانان و لشكريان نرمخو بار ميآيند و حاشيهنشينان دولت نازپرورده ميشوند و بسبب اين روش تربيت روح ترس و تنبلى بر آنان چيره مىشود و نيز به علت ممارست در خويهاى پيمان شكنى و گرويدن از حق بباطل كه خصوصيات شهرنشينان است صفات سرسختى و دلاورى و مردانگى را از دست ميدهند ، بويژه كه خشونت باديهنشينى از آنان زايل ميگردد و براى رسيدن بارجمندى و جاه و جلال در صدد بدست آوردن پايگاه رياست بر ميآيند و با يك ديگر به تجاوز و كشمكش ميپردازند و اين وضع بدان منتهى مىشود كه يك ديگر را بقتل ميرسانند و سلطان خواهى نخواهى آنان را از اين گونه كشمكشها باز ميدارد و مهار مىكند چه بزرگان و رئيسان دولت بقتل ميرسند و كشور اميران و رجال خود را از دست ميدهد و بر شمارهء زير دستان و پيروان افزوده مىشود . پيداست كه چنين روشى شكوه و شوكت دولت را درهم ميشكند و از نفوذ و قدرت آن ميكاهد و نخستين رخنه و خرابى كه بدولت راه مىيابد از ناحيهء سپاهيان و لشكريان است ، چنان كه در فصول پيش ياد كرديم .
و از اين رو كه ميخواهند بمراحل ارجمندى و شكوه و جلال نايل آيند در مخارج زندگى مسابقهوار راه اسراف و تبذير را پيش ميگيرند و بيش از حد همچشمى و رقابت در وسايل تجملى و اشرافيت را دنبال ميكنند و در كليهء امور زندگى از قبيل خوراك و پوشاك و برافراشتن كاخهاى بلند و سلاحهاى زيبا و نيكو و فراهم آوردن اسبهاى گوناگون در سرطويلهها از حد عادى و لزوم در ميگذرند و در چنين شرايطى عوايد دولت نسبت به مخارج آن تقليل مىپذيرد و دومين خرابى و رخنه بدولت راه مىيابد كه عبارت از بدى وضع مالى و امور خراجهاست و در نتيجهء اين دو لطمه و آسيب ( تباهى سپاهيان و بدى وضع مالى )
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى ) — صفحة 576
مساهمون: ابن خلدون
ص٥٧٦