فصل
و ستمگرى ديگرى كه از ستم ياد كرده در فصل پيش بزرگتر است و اجتماع و دولت را سريعتر بسراشيب سقوط و تباهى نزديك ميسازد ، تسلط يافتن بر اموال مردم از راه خريدن ( محصولات و كالاهاى ايشان ) بارزانترين بها است و آنگاه عرضه كردن همان كالاها بگرانترين قيمتها بطور غصب و اكراه در خريد و فروش به آنان . و چه بسا كه آنها را مكلف ميسازند [ 1 ] تا بهاى كالاهاى مزبور را بطور نسيه در موعد معين بپردازند و آنگاه براى جبران اين خسارت به آنچه آزمندانه در نوسانهاى نرخ بازار احداث مىكنند دست مىيازند تا كالاهايى را كه با كراهت و ( باجبار ) به گرانى خريدهاند به پستترين بها بفروشند [ 2 ] و بدينسان خسارت ميان دو معامله بسرمايهء ايشان باز مىگردد . و گاهى اين شيوه را فرمانروايان دولت دربارهء همهء اصناف و بازرگانان مقيم شهر به كار مىبرند و با بيگانگانى كه از كشورهاى ديگر كالا وارد ميكنند و همه بازاريان و كليهء دكانداران از قبيل كسانى كه مواد غذايى و انواع ميوهها ميفروشند و صنعتگرانى كه ابزار و اثاث خانه ميسازند به همين طريق رفتار ميكنند .
و خسارت مزبور دامنگير همهء اصناف و طبقات مىشود و اين شيوه را بكرات دربارهء كالاها معمول ميدارند و بسرمايههاى مردم نقصانى فاحش راه مييابد [ 3 ] و هيچ راه گريزى نمىبينند جز اينكه دست از داد و ستد و پيشهورى بردارند زيرا سرمايههاى آنان فداى جبران سودهاى فرمانروايان دولت مىشود و كسانى كه از نواحى و كشورهاى ديگر براى خريد و فروش كالاها بدان شهر ميآمدند بدين سبب از آمدن بدان شهر خوددارى ميكنند و در نتيجه بازارها كاسد و كسب معاش براى رعايا دشوار مىشود ، زيرا بيشتر وسيلهء معاش آنان از
هامش
[ 1 - ) ] در « ينى » : بر آنها عرضه مىكنند تا بهاى . . .
[ 2 - ) ] بيشتر چاپها و نسخهها در اينجا مغلوط و مغشوش است از اين رو از « ينى » و ( ا ) استفاده شد .
[ 3 - ) ] تحجف ( پ ) و در حاشيهء ترجمه دسلان بغلط « تححف » چاپ شده است و همان صورت غلط در چاپهاى مصر و بيروت ديده مىشود .