بجنگ و گريز عادت دارند شتابانه رو بفرار خواهند گذاشت و بسبب پشت كردن و فرار آنها سلطان و لشكريانش منهزم خواهند گرديد .
اينست كه پادشاهان مغرب براى تشكيل دادن صفوف پشت نبردگاه به كسانى نيازمندند كه بپايدارى مخصوص پيكارهاى لشكركشى عادت داشته باشند و چنين كسانى را در ميان اقوام فرنگ مىيابند ، از اين رو صفوفى كه در گرداگرد سلطان و همراهان تشكيل ميدهند از اين طوايف است .
و اين امر هر چند متكى بر توسل جستن و يارى طلبيدن از كافرانست ولى آنها از لحاظ ضرورت آن را سبك ميشمرند چه يادآور شديم كه اگر جز اين گروه را بدين وظيفه بگمارند بيم آن ميرود كه به علت گريزپايى و فرار آنها صفوف پشت نبردگاه درهم گسلد و مايهء شكست سلطان شود در صورتى كه فرنگان در اين باره جز پايدارى خوى ديگرى نميشناسند زيرا بشيوهء نبرد لشكركشى عادت دارند ، بدين سبب ايشان براى اين منظور شايستهتر از ديگرانند . گذشته از اينكه پادشاهان مغرب آن گروه را تنها هنگام پيكار با اقوام عرب و بربر و وا داشتن قبايل ايشان بفرمانبرى استخدام ميكنند .
ليكن در جهاد از آنها يارى نميجويند از بيم آنكه مبادا بر ضد مسلمانان با كافران همدست شوند . اينست واقعيتى كه هم اكنون در مغرب وجود دارد و ما سبب آن را آشكار كرديم و خدا به همه چيز داناست [ 1 ] .
فصل [ 2 ]
و خبر يافتيم [ 3 ] كه ملتهاى ترك در اين عصر در حالى كه بوسيله تيراندازى ( نه جنگ با شمشير و نيزه ) پيكار مىكنند تعبيهء نبرد آنان بشيوهء مصاف است و لشكريان خود را بسه صف تقسيم ميكنند و هر صف پشت صف ديگر قرار ميگيرد و سواران از اسب پياده ميشوند و تركشهاىشان را پيش رويشان از تير خالى
هامش
[ 1 - ) ] وَ الله بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ 2 : 282 : سورهء بقرة ، آيهء 282 .
[ 2 - ) ] در « ينى » نيز عنوان ( فصل ) هست .
[ 3 - ) ] و بما خبر مىرسد . ( ينى ) .