يارى خدايگانى كه در امور مهم بوى اعتماد مىكند نيازمند است كه در جاى بردبارى بردبار و در هنگام قضاوت فهيم و دانا و در موضع اقدام مبارز و دلاور و گاه باز - ايستادن از بيم ، باز ايستد . پاكدامنى و داد و انصاف را برگزيند ، هنگام طرح رازها ، رازدار و در سختيها و شدايد وفادار باشد . مصائب و ناگواريهايى را كه ممكنست پيش آيد پيش بينى كند و برموز آنها آگاه باشد . كارها را بجاى خود انجام دهد و حوادث را در جايگاه خود دريابد . بايد در هر يك از فنون و شعب دانش بينديشد و آنها را نيك فرا گيرد و اگر نتواند آنها را كاملا بياموزد بايد باندازهاى كه او را بس باشد از خرمن دانشها خوشهچينى كند . بنيروى غريزهء خرد و تربيت نيكو و تجربه اندوزى فراوان بايد هر امرى را پيش از روى دادن و فرجام هر كارى را پيش از انجام دادن بشناسد ، پس براى روبرو شدن با هر امرى بسيج آن را فراهم سازد و خود را در برابر آن مجهز كند و در برابر هر پيش آمد و طريقى با خوى و عادتى كه بدان سازگار است آماده شود .
پس اى گروه نويسندگان ، در فرا گرفتن انواع آداب بر يك ديگر سبقت جوييد و دانش دين را نيك بياموزيد و نخست بدانستن كتاب خداى عز و جل و فرايض آغاز كنيد ، آنگاه علوم عربى را فرا گيريد كه مايهء مهارت و استادى شما در سخنورى است ، سپس خط را نيك تعليم گيريد چه خط نيكو نامههاى شما را زيور مىبخشد ، و اشعار را بخوانيد و معانى و مشكلات آنها را بشناسيد و « ايام » جنگهاى عرب و عجم و اخبار و سيرتهاى آنها را ياد گيريد چه اين گونه معلومات شما را در هدف بلندى كه بدان همت گماشتهايد يارى خواهد كرد . همچنين از فرا گرفتن حساب غفلت مورزيد چه دانش حساب اساس كار نويسندگان خراج ستانى است .
و به آزمنديها خواه بزرگ يا خرد و كارهاى پست و فرومايگيها مگراييد چه چنين تمايلاتى مايهء خوارى بندگان و تباهى نويسندگان است . و هم هنر خويش را از آلودگيها و فرومايگيها منزه سازيد و خود را از سخنچينى و نمامى و صفات زشت جاهلان حفظ كنيد .
از تكبر و نخوت و سبكسرى سخت بپرهيزيد ، چه با اين خوى دشمنى را
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى ) — صفحة 474
مساهمون: ابن خلدون
ص٤٧٤