و اما شرايط معتبر در خدايگان چنين پايگاهى كه سلطان در برگزيدن وى از ميان اصناف مختلف مردم ، در نظر ميگيرد بسيار است و بهترين كسى كه اين شرايط را بطور جامع گردآورى كرده عبد الحميد كاتب است چنان كه در نامهاى خطاب به نويسندگان مىنويسد :
اما بعد ، اى خداوندان هنر نويسندگى ، ايزد شما را نگهدارد و از گزند در امان دارد و كامياب كند و رهبرى فرمايد خداى ، عز و جل ، پس از پيامبران مرسل ، ص ، و پادشاهان بزرگوار مردم را باصناف گوناگونى تقسيم كرد هر چند در حقيقت همه با هم برابرند . و براى جستن روزى و مايهء گذران آنان را بهنرها و پيشههاى مختلف و انواع كوششها و تلاشها سرگرم ساخت آنگاه شما گروه نويسندگان را در والاترين پايهها ، يعنى پايگاه خداوندان ادب و فرهنگ و جوانمردى و دانش و رزانت ، جاى داد . آرى انتظام محاسن خلافت و استقامت امور آن بنيروى انديشه و خامهء شماست .
و از راه پندها [ 1 ] و خيرخواهيهاى شما خداوند براى خلق سلطان ايشان را شايسته مىكند و شهرهاى آنان را آبادان ميسازد . پادشاه از شما بىنياز نيست و كارگزارى بجز شما يافت نمىشود . پس وضع شما نسبت به پادشاهان بمنزلهء گوشهاى ايشان است كه بدان ميشنوند و ديدگان ايشان كه بدان مىبينند و زبانهاى ايشان كه بدان سخن ميگويند و دستهاى ايشان كه بدان قدرت و نيرومندى خويش را نشان ميدهند .
ايزد شما را بفضيلت هنرى كه بشما اختصاص داده بهرهمند سازد و نعمتى را كه بكمال بشما ارزانى داشته است از شما باز نستاند .
در ميان كليهء هنرمندان و پيشهوران هيچ دستهاى باندازهء شما بكليهء خويها و سرشتهاى نيك و پسنديده و يكايك خصلتهاى فضيلت و نامآورى نيازمند نيست و ناچار بايد بهمهء اين خويها و صفات متصف شويد « اى نويسندگان » اگر چنان باشيد كه در اين نامه توصيف ميشويد . پس نويسنده هم از لحاظ خود و هم به منظور
هامش
[ 1 - ) ] نسخه بدل : و از ناصحان شما .