بيهوده خواهد بود . و خداى هر آنكه را بخواهد رهبرى ميفرمايد [ 1 ] . و نشانهء سرشت آنان كه بفطرت بر ادراك غيبى آفريده شدهاند اينست كه اين گروه هنگامى كه براى شناختن كائنات توجه ميكنند از حالت طبيعى خويش خارج ميشوند و آنان را حالاتى نظير خميازه كردن و تمدد اعصاب دست ميدهد و گويى در آغاز از خود بىخود شدن و رخت بر بستن از عالم حس ميباشند و اين حالات به نسبت اختلاف وجود آن در ايشان شدت و ضعف دارد .
و هر كه در او اين نشانه يافت نشود بهيچرو از درك غيب آگاهى ندارد و در زمرهء كسانى است كه ميخواهند دروغ خويش را رواج دهند .
فصل
گروهى هم از پيشگويان و غيببينان هستند كه براى استخراج امور غيبى قوانينى وضع كردهاند كه نه مانند دستهء نخستين از جملهء ادراكات نفس روحانىاند و نه بر حسب نظر بطليموس در شمار حدسيات مبتنى بر تأثير ستارگان مىباشند و نه جزء گمان و تخمينى كه كاهنان و فالگيران از آن استفاده ميكنند هستند . بلكه عمل ايشان نوعى غلطكاريهاى فريبنده است كه آن را دام مردمان نادان و كم خرد ميسازند .
و من در اين باره تنها مطالبى را ياد ميكنم كه مصنفان آنها را در كتب خويش آوردهاند و خواص شيفتهء آنها ميباشند . و از جملهء قوانين آنها نوعى محاسبه است كه آن را « حساب نيم » ميخوانند و در پايان كتاب سياست منسوب به ارسطو ياد شده است و بدان ميتوان در جنگهايى كه ميان پادشاهان روى ميدهد فيروزمند را از شكست خورده باز شناخت . و طرز عمل آن چنين است :
بايد حروفى را كه در نام يكى از آن دو پادشاه هست به حساب جمل بشمارند ، و اين حساب همان است كه در حروف ابجد مصطلح است از يك تا هزار ، يكها و دهها و صدها و هزارها . و چون نام يكى از آنان حساب شود و عددى از آن حاصل آيد ،
هامش
[ 1 - ) ] وَ الله يَهْدِي من يَشاءُ . 2 : 213