سازند بسيار ممارست ميكنند و به همين سبب دير زمانى با توجه دقيق به چيز ديدنى ساده [ 1 ] مينگرند تا نيروى ادراك يا الهام بخشى كه بوسيلهء آن از مغيبات خبر ميدهند پديد آيد و چه بسا كه برخى گمان ميكنند آنها چون در آينه مينگرند از روى آن مطالبى مىبينند و بر مردم ميخوانند در صورتى كه چنين نيست بلكه ايشان آنقدر در روى آينه مينگرند تا از چشم نهان مىشود و ميان آنها و روى آينه پردهاى ابر مانند پديد ميآيد و در آن پرده صورتهايى كه الهام بخش آنها است تجسم مىيابد و مقصود را با اشاره به آنان ميفهماند خواه منظورى كه بدان توجه دارند منفى باشد و خواه مثبت و آنگاه بهر نحوهاى كه ادراك ميكنند آن را خبر ميدهند . و نيز بايد دانست كه آنها در آن حالت از آينه و صورتهايى كه در روى آن پديد ميآيد چيزى نمىفهمند بلكه بوسيلهء آن نوع ديگرى از ادراك براى ايشان حاصل ميگردد كه نفسانى است و از نوع ديدن با چشم نيست ، بلكه چنان كه معروفست بوسيلهء آن ادراك ، درك شدههاى نفسانى به صورت حسى در نظر ايشان مجسم مىشود و نظير همين حالت نيز براى غيبگويانى كه با دل و جگر حيوانات فعال مىبينند و آنان كه در آب و طاس و مانند اينها مينگرند دست ميدهد و ما از اين گروه كسانى را ديدهايم كه براى مشغول كردن حواس تنها بخور به كار مىبرند سپس براى مستعد شدن بافسونها ( عزايم ) متوسل ميشوند آنگاه هر چه را در مىيابند خبر ميدهند و ميگويند اين گروه صورتهاى مزبور را در هوا مىبينند و آن صورتها چگونگى مطالبى را كه در صدد درك آنها هستند به مثال و اشاره براى ايشان حكايت ميكنند . و غيبت اين گروه از عالم حس خفيفتر از دستهء نخستين است . و اين جهان سرتاسر پر از شگفتيها است .
و اما روش فالگيرانى كه از پرواز يا حركات پرندگان يا حيوانات پيشگويى ميكنند [ 2 ] اينست كه هنگام پرواز پرنده يا حركت جانورى بسوى چپ يا راست و پس از ناپديد شدن آن ميانديشند و بدان تفأل يا تطير ميزنند و آن به كمك قوهاى نفسانى است كه آنها را به تلاش و انديشيدن دربارهء پرواز و حركت پرندگان و جانوران
هامش
[ 1 - ) ] منظور از چيز ديدنى ساده ، آب يا آسمان يا آينه است كه داراى الوان متعدد نباشد .
[ 2 - ) ] زجر و عيافة كه در پيش شرح داديم .