ميزان دور ميشوند . همچنين احوال ايشان در ديانت نيز بر همين منوال است ، به هيچ نبوتى آشنايى ندارند و به هيچ شريعتى نميگروند مگر اندكى از آنان كه در جوانب مناطق معتدل مىزيند چون حبشيان كه در مجاورت يمن ميباشند و بدين مسيحى پيش از اسلام متدين شدهاند و هم اكنون تا اين عهد نيز بر همان دين ميباشند و مانند مردمان مالى [ 1 ] و گوگو [ 2 ] و تكرور [ 3 ] كه مجاور سرزمين مغربند و در اين روزگار از دين اسلام پيروى ميكنند و گويند آنان در قرن هفتم باسلام گرويدهاند و چون گروهى از ملتهاى صقالبه ( اسلاوها ) و فرنگيان و تركان در نواحى شمالى كه متدين بدين مسيحى شدهاند . و بجز اقوام ياد كرده ديگر مردمان اقليمهاى منحرف جنوب و شمال از دين بىخبرند و دانشى در ميان آنان نيست و از همهء خويها و عادات انسانيت دورند و باحوال بهايم و چارپايان نزديكتر ميباشند ، و ميآفريند آنچه را نميدانيد [ 4 ] .
و بر اين گفتار نبايد خرده گرفت كه چرا مردم يمن و حضرموت و احقاف و بلاد حجاز و يمامه و ديگر شهرهاى نزديك آنها از جزيرة العرب ، در اقليم اول و دوم ، بر اين كيفيت نيستند ، زيرا جزيرة العرب را از سه سوى چنان كه ياد كرديم دريا احاطه كرده و رطوبت دريا در وضع هواى آن ناحيه تأثير بخشيده و در نتيجه از خشكى و نبودن اعتدالى كه مقتضاى گرما است در آن سرزمين كاسته شده است و بسبب رطوبت دريا قدرى اعتدال در آن ناحيه پديد آمده است . و برخى از نسب شناسان كه از دانش طبايع كاينات بىخبراند توهم كردهاند كه سياه پوستان از فرزندان حام بن نوحاند و از اين رو سياه پوست ميباشند كه نفرين كردهء پدر ميباشند و بر اثر آن نفرين سياه روى شدهاند و خداوند اعقاب حام را به بندگى و رقيت اختصاص داده است . و در اين باره حكايتى همچون خرافات افسانه سرايان نقل ميكنند . در صورتى كه در نفرين نوح دربارهء پسرش حام كه در تورات آمده هيچ نامى از سياهى برده نشده است بلكه نفرين وى تنها دربارهء اينست كه فرزندان وى در شمار بندگان اولاد برادران ديگرش در آيند و جز اين چيزى در آن نفرين نيست و پيدا است كه نسبت دادن
هامش
[ 1 - ) ]. Melli[ 2 - ) ]. Gogo[ 3 - ) ]. Tekrour[ 4 - ) ] وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ 16 : 8 از آيهء 8 سورهء النحل .
بقيهء آيه چنين است : وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ . 16 : 8