و در قسمت خاورى جايگاه انحراف و دور زدن آن شهر رى ديده مىشود و از جايگاه انحراف آن كوه ديگرى آغاز ميگردد كه به سمت باختر تا پايان اين بخش امتداد مىيابد و در آنجا در جنوب كوه شهر قزوين ديده مىشود و از سوى شمالى كوه مزبور و جانب كوه رى كه خط آنها با هم يكى شده است و هر دو بسوى شمال خاورى تا وسط بخش امتداد مىيابند و از آنجا كه باقليم پنجم منتهى ميشوند ، استان طبرستان آغاز مىشود . اين استان در ميان كوههاى ياد كرده و قطعهاى از درياى طبرستان واقع است . قطعهء مزبور از اقليم پنجم داخل اين بخش مىشود و قريب نيمى از باختر تا خاور آن را فرا ميگيرد . نزديك كوه رى و در محل انحراف آن بباختر ، كوه ديگرى كه بدان پيوسته است پديدار مىگردد كه بسوى خاور امتداد مىيابد در حالى كه اندكى بجنوب منحرف مىشود و سرانجام داخل قسمت باخترى بخش هشتم مىشود و ميان اين كوه و كوه رى در نزديك مبدأ آنها نواحى گرگان باقى ميماند كه در ميان دو كوه واقعند و از آن جمله شهر بسطام است و در پشت اين كوه قطعهاى از اين بخش واقع است كه بقيهء فلات ميان فارس و خراسان در آن ديده مىشود و آن در مشرق كاشان است و در آخر آن نزديك كوه مزبور شهر استرآباد واقع است و دامنههاى آن كوه از جهت مشرق تا آخر اين بخش نواحى نيشابور را تشكيل ميدهد كه متعلق به خراسان است و شهر نيشابور در جنوب كوه و قسمت خاورى فلات است كه آنگاه مرو شاهجان در پايان اين بخش مىباشد و در شمال كوه و قسمت شرقى گرگان مهرگان و خازرون و طوس واقع است كه پايان شرقى اين بخش بشمار ميروند و همهء اينها در دامنهء آن كوه ميباشند و در شمال آنها بلاد نسا است و نزديك زاويهء شمال خاورى بخش بيابانهاى نامسكونى بلاد مزبور را احاطه كرده است . و در بخش هشتم اين اقليم در سوى باختر رود جيحون ديده مىشود كه از جنوب بشمال ميرود . و در ساحل باخترى آن شهر زم [ 1 ] و آمل از نواحى خراسان و طاهريه [ 2 ] و جرجانيه از توابع خوارزم واقع است و زاويهء
هامش
[ 1 - ) ] در چاپ ( ك ) « رمم » و در چاپ ( ب ) و ( ا ) « رم » و در چاپ ( پ ) « زم » است ( بفتح ز - تشديد م ) در فهرست نخبة الدهر چنين است : « زم » از نواحى بخارا بر ساحل جيحون .
[ 2 - ) ] در تمام چاپها « ظاهريه » است ولى چنين شهرى در كتب جغرافى نيست بلكه « طاهريه » صحيح است كه در مراصد الاطلاع هم نام آن آمده است .