شقر [ 1 ] و سپس طرطوشه [ 2 ] و بعد از آن طرگونه [ 3 ] را مىبينيم كه تا پايان اين بخش امتداد مىيابد . آنگاه در زير همين ناحيه بسوى شمال شهرهاى جنجالة [ 4 ] و ابده [ 5 ] است كه از سمت باختر هم مرز شقورة و طليطله [ 6 ] هستند ، آنگاه در مشرق ، در زير طرطوشه و شمال آن ، شهر افراغه [ 7 ] ديده مىشود . آنگاه در خاور شهر سالم به ترتيب قلعهء ايوب [ 8 ] و سرقسطه [ 9 ] و لارده [ 10 ] ديده ميشوند كه در پايان اين بخش از شمال و خاور قرار دارند . و بجز گوشهاى از شمال باخترى بخش دوم اين اقليم بقيهء آن را سرتاسر آب فرا گرفته و در آن قسمت بيرون از آب كوه برتات [ 11 ] ( پيرنه ) باقى مانده كه بمعنى گردنهها و گذرگاههاست . اين كوه از پايان بخش نخستين اقليم پنجم بدين بخش امتداد مىيابد و نزديك جنوب خاورى اين بخش ، از كنارهاى كه بدرياى محيط منتهى مىشود آغاز ميگردد و بسوى جنوب خاورى ميرود تا بدين اقليم چهارم ميرسد و از بخش اول منحرف مىشود و داخل بخش دوم ميگردد و قطعهاى از آن در اين بخش واقع مىشود كه گردنهها و پيچ و خمهاى آن به خشكى مىپيوندد و به اين بخش امتداد مىيابد و آن را سرزمين غشگونيه ( گاسگن ) [ 12 ] مينامند و شهرهاى جرنده [ 13 ] و قرقشونه [ 14 ] در اين سرزمين واقع است . و در اين قطعه بر ساحل درياى روم شهر برشلونه [ 15 ] ( بارسلن ) و آنگاه اربونه [ 16 ] ديده مىشود . و در دريايى كه اين بخش را فرا گرفته جزاير بسياريست كه بيشتر آنها به علت كوچكى و وسعت اندك نامسكونست .
ليكن جزيرهء سردانيه ( ساردينى ) در باختر اين دريا و جزيرهء صقليه ( سيسيل ) در خاور آن از لحاظ مسافت بسيار و پهناورى قابل توجه ميباشند و گويند گرداگرد سيسيل هفتصد ميل است و در آن شهرهاى بسياريست كه معروفترين آنها سرقوسه ( سيراكوز ) [ 17 ]
هامش
[ 1 - ) ] ( بضم ش - فتح ق ). Xucar[ 2 - ) ]Tortose، در فهرست نخبة الدهر « ترتس » است .
[ 3 - ) ] ( بفتح ط - ن ). Tarragone[ 4 - ) ] ( بكسر ج - فتح ل )Chinchilla« منجاله » در چاپهاى مصر غلط است .
[ 5 - ) ]. Ubeda« ريده » و « بذه » در چاپهاى مصر و پاريس غلط است .
[ 6 - ) ]Tolede[ 7 - ) ]. Fraga[ 8 - ) ]Calatayud[ 9 - ) ] ( بفتح س - ق - ط )Saragosseساراگس .
[ 10 - ) ] ( بكسر ر - فتح د ). Lerida[ 11 - ) ]Iesports . Iespyreneesدر چاپهاى مصر « برنات » است .
[ 12 - ) ] ( بفتح غ - كسر ن - فتح ى )Gascogne، « غشكوتيكه » در چاپهاى مصر غلط است .
[ 13 - ) ] ( بكسر ج - ضم ر - فتح د ). Gironne« خريده » در چاپهاى مصر غلط است .
[ 14 - ) ] ( بفتح ق - ن ). Carcassonne[ 15 - ) ] ( بفتح ب ش - ن ). Barcelone[ 16 - ) ] ( بفتح همزه - ن ). Narbonne[ 17 - ) ] ( بكسر س نخست - فتح س دوم ) .. Syracuse