بالاى « جنوبى » [ 1 ] چين نزديك مىشود و در اين دريا جزاير واق واق از طرف جنوب و جزاير سيلا [ 2 ] و بسيارى از جزاير گوناگون ديگر از سوى خاورى آن را دربرمىگيرند و در جزاير مزبور انواع خوشبوها و ادويه يافت مىشود و گويند در آنها كانهاى زر و زمرد وجود دارد و بيشتر مردم آنها پيرو دين مجوسى هستند و در آنها پادشاهان بسيارى فرمانروايى ميكنند .
و جغرافيدانان از كيفيات عمران در جزاير مزبور شگفتيهايى ياد كردهاند . و بر كنارهء شمالى اين دريا در قسمت ششم اين اقليم كليهء بلاد يمن واقع است چنان كه در طرف بحر قلزم شهر زبيد [ 3 ] و مهجم و تهامهء يمن و پس از آن شهر صعدة [ 4 ] مقر امامت زيديان [ 5 ] واقع است و اين شهر از درياى جنوبى و درياى شرقى دور است . و پس از آنها شهر عدن [ 6 ] و در ناحيهء شمالى آن صنعاء [ 7 ] واقع است و بدنبال دو شهر مزبور در سوى خاور ، سرزمين احقاف [ 8 ] و ظفار [ 9 ] و آنگاه سرزمين حضرموت [ 10 ] و سپس بلاد شحر ميان درياى جنوبى و درياى فارس قرار دارد . و اين قطعه از بخش ششم يكى از نقاطى است كه دريا آن را فرا نگرفته و مانند ديگر بخشهاى مركزى اين اقليم در آب فرو نرفته است و پس از آن اندكى از بخش نهم اين اقليم و قسمت بيشترى از بخش دهم از آب نمودار است و درين بخش قسمتهاى بالاى ( جنوبى ) چين واقع است كه از شهرهاى مشهور آن ميتوان خانكو [ 11 ] را نام برد و از جهت شرق ، جزاير سيلا در روبروى آن واقع است كه در پيش آن را نام برديم . و اين است پايان سخن ما دربارهء اقليم نخستين ، و خداى ، سبحانه و تعالى ، به بخشايش و نيكى خود كامياب كننده است [ 12 ] .
هامش
[ 1 - ) ] بقول دسلان ، مؤلف « قسمت بالا » را بجاى جنوبى و « قسمت پايين » را بجاى شمالى به كار ميبرد .
[ 2 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت « سيلان » است و دسلان بنقل از رينود مينويسد ممكن است منظور از جزاير سيلا ژاپون باشد . صورت متن از چاپ ( پ ) و نسخهء خطى « ينى » است .
[ 3 - ) ] شهرى در يمن .
[ 4 - ) ] شهر بزرگى است در يمن . صنعت پوست در آن نيك ميدانند و در حسن ساختمان بدان مثل ميزنند و پوست صعدى در نهايت خوبى است ( اقرب الموارد ) .
[ 5 - ) ] فرقهاى از شيعه منسوب بزيد بن على زين العابدين .
[ 6 - ) ] جزيرهاى به يمن و شهرى نزديك آن .
[ 7 - ) ] مركز بلاد يمن ( اقرب الموارد ) .
[ 8 - ) ] ( بفتح همزه ) ريگهاى دراز كه بكرانهء شحر بود و قوم عاد در آن سكونت داشتند ( منتهى الارب ) .
[ 9 - ) ] ( بفتح ظ ) شهرى به يمن نزديك صنعاء ( اقرب الموارد ) .
[ 10 - ) ] نام شهرى و قبيلهاى ( اقرب الموارد ) .
[ 11 - ) ] در متن چاپهاى ابن خلدون « خانكو » و در جغرافياى ادريسى « خانقو » است ولى صحيح « خانقو » است ( حاشيهء دسلان ) .
[ 12 - ) ] در چاپ پاريس و « ينى » نيست .