بدينسان ضبط كرده است . از اين كوه ده چشمه ميجوشد كه هر پنج تاى آنها در يك درياچه گرد ميآيند و ميان دو درياچهء مزبور شش ميل فاصله است و از هر يك از آنها سه رود بيرون ميآيد كه همهء آنها در يك بستر ريگزار و با تلاقى روان ميشوند و در قسمت پايين ، كوهى بدان بر مىخورد و درياچه را از سوى شمال ميشكافد و آن را به دو بخش تقسيم مىكند . قسمت باخترى آن در جهت مغرب از بلاد سياهان ( سودان ) ميگذرد تا در درياى محيط ميريزد و قسمت خاورى آن بسوى شمال جريان مييابد و ممالك حبشه و نوبى و نواحى ميان آنها بر سواحل آنست و در بالاى سرزمين مصر به چندين شاخه تقسيم مىشود كه سه شعبهء آن يكى نزديك اسكندريه و ديگرى نزديك رشيد و سومى نزديك دمياط در درياى روم ميريزد و شاخهء ديگر پيش از آنكه به درياى روم برسد در وسط اين اقليم در درياچهء آب شورى فرو ميرود . نواحى و شهرهايى كه بر ساحل اين نيل واقعند عبارتند از : ممالك نوبه و حبشه و برخى از شهرهاى واحهها تا اسوان [ 1 ] . و پايتخت بلاد نوبه شهر دنقله [ 2 ] است كه در قسمت غربى اين نيل است و پس از آن علوه و بلاق و از آن پس كوه جنادل [ 3 ] مشاهده مىشود كه بر مسافت شش بارانداز [ 4 ] در شمال بلاق واقع است و آن از سوى مصر كوهى بلند و از جهت نوبه پست به نظر ميرسد و از اين رو نيل در آن نفوذ مىكند و جريان مىيابد و در درهء عميقى بوضعى سخت هولناك فرو ميريزد چنان كه ممكن نيست با زورق از آن عبور كنند بلكه كالاهاى بازرگانى را اهالى سودان در محل آبشار از زورقها به خشكى نقل ميكنند و آنها را تا شهر اسوان مركز صعيد بر پشت ( چارپايان ) مىبرند .
[ و همچنين كالاهاى صعيد را تا بالاى آبشار جنادل با اين طريق نقل ميكنند ] [ 5 ] و ميان كوه جنادل و اسوان دوازده بارانداز مسافت است و در قسمت باخترى اين ناحيه واحات بر ساحل رود نيل واقع است . اين ناحيه هم اكنون ويرانست ولى نشانههاى آبادانى كهن در آن ديده مىشود . و در وسط بخش پنجم اين اقليم بلاد حبشه
هامش
[ 1 - ) ]Asouan[ 2 - ) ]Dongola[ 3 - ) ] آبشار نيل ( فهرست نخبة الدهر ) .
[ 4 - ) ] مرحله - منزل « يك روز راه كاروانيان قديم » .
[ 5 - ) ] اين سطر از چاپ پاريس و نسخهء « ينى » است .