سياحت موفور بشيراز معاودت كرده در مغارهء كوهى بطريق انزوا بسر مىبرده ، از خواجة عبد اللّه انصارى نقل است كه أبو عبد اللّه سفر بسيار كرده وحكايات بسيار در ذكر داشته آنچه من از وى انتخاب كرده ونوشتهام سىهزار حكايت وسىهزار حديث است » انتهى ،
راقم سطور گويد صاحب هفت إقليم بدون شك اين مطلب را از نفحات الأنس جامى نقل كرده كه در ضمن ترجمهء أحوال شيخ أبو عبد اللّه طاقي سجستانى هروى از مشايخ خواجة عبد اللّه انصارى گويد ( ص 383 از چاپ كلكته ) : « شيخ الاسلام [ خواجة عبد اللّه انصارى ] گفت كه شيخ أبو عبد اللّه بن باكويه الشّيرازى سفرهاى نيكو كرده بود ومشايخ جهان همه را ديده بود وحكايات بسيار داشت از ايشان ، من خود ازو بانتخاب سىهزار حكايت نوشتهام وسىهزار « 1 » حديث ، شيخ الاسلام گفت كه وى ملك بود بهانه تصوّف واز همه علوم با نصيب ووى مرا تعظيم مىداشت كه كس را نميداشت هرگاه كه من پيش وى درآمدمى برپاى خاستى ومشايخ نيشابور را چون ابن أبي الخير وجز أو برپاى نمىخاست وفراست عظيم داشت » انتهى ، -
17 - 23 - عبارت است از هفت تذكرهء فارسي متأخر از هفت إقليم يعنى سفينة - الأولياء چاپ لكهنو ص 163 ، ورياض العارفين ص 127 - 128 ، وخزينة الأصفياء ج 2 ص 229 - 230 ، ومجمع الفصحاء ج 1 ص 487 - 488 ، وفارسنامهء ناصري ج 2 در سه موضع : ص 150 و 155 و 157 ، وآثار عجم ص 484 ، وطرائق الحقائق ج 2 ص 222 ، كه هركدام كما بيش خلاصهء مسطورات نفحات الأنس را در شرح أحوال صاحب ترجمه ذكر كردهاند وهمه حاوي همان غلط سابق الذّكر در باب اسم أو ميباشند يعنى اسم أو را « على » بجاى « محمد » نگاشتهاند گرچه بعضي روايت صحيح را نيز نقل كردهاند ، وبعلاوة بعضي از آنها مانند رياض العارفين وبنقل از آن فارسنامهء ناصري وطرائق الحقائق متضمن پارهء افسانههاى بكلى بىاصل بىاساس واهى ميباشند كه در هيچيك از مآخذ متقدّمهء سابق بر آنها مطلقا وأصلا وبوجه من الوجوه اثرى ونشانى
هامش
( 1 ) - چنين است در نفحات نسخهء چاپ كلكته ص 383 ، ولى در نسخهء خطى آقاى اقبال : سه « هزار حديث » دارد -