شصت وچهار روز مسافرت از خنساء بشهر خان بالق « 1 » [ - پكن ] رسيديم وخان بالق پاى تخت قاآن است وقاآن پادشاه بزرگ ايشان است كه چين وخطا هردو جزو قلمرو اوست ، وچون بخان بالق رسيديم [ در حدود سنهء 746 - ظ ] در ده ميلى آن برسم معمول آنجا لنگر انداختيم وخبر ما را بامراء بحرى نوشتند وايشان بما اجازه دادند كه بلنگرگاه خان بالق داخل شويم وسپس از آنجا بخود شهر خان بالق داخل شديم ، وخان بالق يكى از بزرگترين شهرهاى دنياست ومن بر شيخ برهان الدين صاغرجى ورود نمودم ودر منزل أو منزل كردم ، وشيخ برهان الدين صاغرجى همان كسى است كه پادشاه هند [ سلطان محمّد بن غياث الدّين تغلق شاه ] چهل هزار دينار زر سرخ براي أو فرستاد واز أو خواهش نمود كه بهندوستان بنزد أو رود أو دنانير را گرفته وقروض خود را از آن ادا كرد واز رفتن بنزد وى سر باز زد وبچين رفت وقاآن أو را بر جميع مسلمين مملكت خود رياست داد وأو را بصدر جهان ملقّب نمود ( ابن بطوطة ج 2 ص 166 - 169 باختصار ) ، -
وبعد در ص 170 - 171 گويد : « وچون بپاى تخت يعنى خان بالق رسيديم دانستيم كه قاآن در آن شهر نيست وبطرف قراقورم وبيش بالغ براي جنگ با پسر عمّ خود كه بر أو ياغى شده بود حركت كرده است وپس از چند روزى از ورود ما بخان بالق خبر مغلوب شدن قاآن از پسر عمّش وكشته شدن أو بپاى تخت رسيد « 2 » ،
هامش
( 1 ) - خان بالق يعنى شهر خان ( « خان » بمعنى مستعمل آن عصر در اصطلاح أتراك ومغول يعنى « پادشاه » ) ومراد از آن پكن بوده است چه در تمام عهد سلطنت مغول در چين پاىتخت آن سلسله پكن بوده است ، - رجوع شود بدائرة المعارف اسلام ج 2 ص 951 ، -
( 2 ) - مترجم سفرنامهء ابن بطوطة بانگليسى مستر گيب سابق الذكر در اين مورد گويد كه صحت اين خبر بكلى مشكوك است زيرا پادشاهى از سلسلهء مغول كه در وقت ورود ابن بطوطة بپكن يعنى در حدود 746 هجرى سلطنت ميكرده است طوغون تيمور بوده است كه بقول مورخين چينى از سنهء 1333 تا 1371 ميلادي [ - 733 - 771 هجرى ] سلطنت نموده است ، پس اگر قول مورخين چينى صحيح باشد طوغون تيمور بيست وپنج سال ديگر بعد از ورود ابن بطوطة بپكن وخروج أو از آن شهر ( در شهور 746 ) باز زنده وباز پادشاه بوده است پس چگونه در حدود 746 بتقرير ابن بطوطة در جنگ با پسر عمش كشته شده ونعش أو را بپكن آورده بودهاند ؟ مستر گيب گويد قطعا تشريفات عجيبى [ بقيه در صفحهء بعد ]