شاگرد شيخ أبو الحسن شاذلى « 1 » بود ، تولّد شيخ نجم الدّين در سنهء 663 بود وپس از تحصيل فقه وأصول وتصوّف بديار مصر سفر نمود وبخدمت شيخ أبو العبّاس مرسى مذكور رسيد وملازمت أو اختيار نمود وتا آخر عمر أو در مصاحبت وى ميبود وبعد از وفات شيخ خود بمكّه رفت وتا آخر عمر خود يعنى بيست واند سال تمام در آنجا مجاورت اختيار نمود ودر اين مدّت طويل با وجود قرب جوار هرگز بزيارت قبر حضرت رسول بمدينه نرفت وبعضي از بزرگان در اين باب بر أو طعن زدهاند ، - يافعى گويد من در سفر اوّل حجّ خود [ در سنهء 712 - ج 4 : 252 ] ودر سفر حجّ دوّم خود [ در سنهء 718 - همان جلد وهمان صفحه ] أو را در مكّه ديدم منظرى جميل ولحيهء طويل وهيبتي عظيم داشت ازو پرسيدند هرگز زن خواستهء گفت هرگز زنى تزويج
هامش
( 1 ) - يعنى أبو الحسن علىّ بن عبد اللّه بن عبد الجبّار مغربى شاذلى از اشهر مشايخ عرفا ومتصوّفه در قرن هفتم هجرى ومؤسّس طريقهء شاذليّه منتشر در مصر وشام ومغرب ويمن ، أصل وى از بلاد مغرب بوده ودر قريهء غماره از قراى شمال افريقا نزديك شهر معروف سبته واقع بر ساحل جنوبي مديترانه محاذى جبل طارق كه بر ساحل شمالي تنگهء معروف بهمين اسم است در حدود سنهء 593 متولّد شد ، وپس از تكميل علوم شرعيّه در قريهء شاذله ( بذال معجمه على المشهور يا بدال مهمله بقول بعضي ) از محال تونس بتعبّد وارشاد پرداخت وپس از آن باسكندريّه منتقل گرديد ودر آنجا توطّن اختيار نمود وتا آخر عمر در همانجا ساكن بود ومكرّر بحج رفت ودر آخرين سفر خود بصوب مكّه در صحراى عيذاب در صعيد مصر در جانب غربى بحر احمر در موضع موسوم بحميثرا وفات يافت در أواخر ذي القعدة سنهء ششصد وپنجاه وشش باجماع عموم مآخذ عربى ، ولى در نفحات وفات أو را در سنهء 654 نگاشته است وظاهرا اشتباه است ، ودر همانجا مدفون گرديد وقبر أو زيارتگاه عمومى است ويكى از سلاطين مماليك مصر بر مزار أو گنبدى عالي بنا نهاده است وابن بطوطة در سال 726 قبر أو را در همان حميثرا زيارة كرده است ووصف مختصر جالبى از آن مىنمايد ، - ( براي مزيد اطّلاع از سوانح أحوال أو رجوع شود بمآخذ ذيل : دول الإسلام 2 :
123 ، يافعى 4 : 140 ، رحلهء ابن بطوطة چاپ مصر 1 : 12 و 30 ، وچاپ پاريس 1 : 40 و 109 ، قاموس فيروزآبادى در مادّهء ش د ل بدال مهمله ، نجوم الزاهرة 7 : 68 - 69 ، نفحات 659 663 ، حسن المحاضرة 1 : 248 ، شعرانى 2 : 4 - 12 ، سفينة الأولياء 180 ، شذرات الذهب 5 :
278 - 279 ، تاج العروس در ش د ل بدال مهمله ( ترجمه بسيار مفيد نسبة مفصّلى است ) ، منتهى الأرب نيز در ش د ل بدال مهمله ، خزينة الأصفياء 2 : 272 - 273 ، دائرة المعارف اسلام ج 1 ص 256 - 259 دو مقاله : يكى تحت عنوان « شاذلى » ، وديگر تحت عنوان « شاذليّه » ، اين مقالهء دوّم بقلم مرحوم مرگليوث مستشرق معروف است وبسيار مقالهء مفيد مهمّى است ، -