( ورق 123 ب ) وبنت عليه قبّة رفيعة وجعلت عندها مدرسة سمّتها العضديّة * ثمّ دفن ابنه محمّد « 1 » بن سعد في جنبه « 2 » وانشد لسان الحال عنهم :
جلّ ربّى وعزّ من لا يموت * قد تيقّنت انّنى سأموت
ليس ملك يزيله الموت ملكا * انّما الملك ملك من لا يموت
رحمة اللّه عليهم .
200 - الشيخ دولت « 3 » بن إبراهيم بن مالك الأشتر « 4 »
يقال انّه جاء فارس لقتال المجوس المتحصّنين بقلعة فهندر « 5 » فحاصرهم مدّة
هامش
( 1 ) - يعنى اتابك عضد الدّين محمّد بن سعد بن أبي بكر بن سعد بن زنگى ، وى در وقت وفات پدر دوازده سأله بود ، بصوابديد امرا أو را در أواخر جمادى الآخرة سنهء 658 بتخت نشانيدند ومادرش تركان خاتون حاكمه ومدبّرهء أمور مملكت گرديد ، ولى أيام سلطنت أو چندان امتدادى نيافته پس از دو سال وهفت ماه سلطنت بسبب سقطهء از بأم قصر درگذشت در أوايل سنهء 661 ودر مدرسهء عضديّهء شيراز مدفون شد ،
( 2 ) - كذا في ق ب . در م بجاى جملهء از ستاره تا اينجا چنين دارد :
« ثمّ دفن في جنبه اخوه محمّد بن أبي بكر » ، واين غلط فاحش است چه اتابك محمّد باجماع مورّخين ونيز بطبق ق ب پسر اتابك سعد بود نه برادر أو ، -
( 3 ) - م : أويس ( بجاى « دولت » ) ،
( 4 ) - كذا في م ، ب ق : مالك بن اشتر ( كذا ) ،
( 5 ) - چنين است اين كلمه صريحا واضحا در هرسه نسخه يعنى فهندر بفاء وهاء ونون ودال وراء مهملتين ، - ونيز در تاريخ ملوك آل مظفر فارس از محمود گيتى كه در أواخر تاريخ گزيده چاپ عكسي أوقاف گيب مندرج است در صفحات 663 ، 474 ، 686 ، 688 ، 895 هفت مرتبه نام اين قلعه بعينه بهمين املا مكتوب است ، وبعلاوة در أغلب اين موارد تمام حروف اين كلمه بطرز ذيل حركات گذارده شده است : بفتح فاء وفتح هاء وسكون نون وفتح دال مهمله ودر آخر راء مهمله بر وزن قلندر ، وما نيز متن حاضر را از روى همين نسخه حركات گذارديم ، - در تاريخ ابن الأثير چاپ مصر سنهء 1303 ج 9 ص 198 در وقايع سال 443 در تحت عنوان « ذكر ملك الملك الرّحيم إصطخر وشيراز » سه مرتبه نام اين قلعه بهندر چاپ شده بعين همان املاى مذكور ولى بباء موحّده بجاى فاء ، وأزين املاى ابن الأثير بضميمهء املاى شدّ الأزار وتاريخ محمود گيتى واضح ميشود كه أصل نام اين قلعه در زبان فارسي پهندر بوده است با پاء فارسي در اوّل كه بعدها در تحت نفوذ زبان عربى اين پاء فارسي گاه بفاء تبديل شده مثل همين موارد سابق الذكر شدّ الأزار وتاريخ محمود گيتى ، وگاه بباء عربى مانند سه مورد مذكور در ابن الأثير ونيز مانند تلفظ امروزى خود اهالى محل يعنى شيراز كه اين قلعه را اكنون قلعهء بندر [ بقيه در صفحه بعد ]