النوبة الرّابعة لمقبرة امّ كلثوم وشيرويه وما يحتذيها
98 - السيدة أم كلثوم « 1 » بنت السيد اسحق الكوكبى
وهو ابن محمّد « 2 » بن زيد بن الحسن بن علىّ المرتضى رضوان اللّه عليهم دخلت شيراز بعد قتل أعمامها وقصد بنى العبّاس لاستئصالهم فأقامت بها متنكّرة واشتغلت
هامش
( 1 ) - شرح أحوال اين امّ كلثوم در شيرازنامه ص 151 - 152 نيز مسطور است ، لكن در عمدة الطّالب في انساب آل أبى طالب كه از كتب معتبرهء انساب است در ضمن تعداد أولاد اسحق كوكبى ص 73 دخترى بنام امّ كلثوم براي أو ذكر نكرده است ، ولى چون در كتب انساب غالبا أسامي دختران را ( مگر مشاهير ايشان را ) مرسوم نبوده ذكر نمايند لهذا از عدم ذكر اين امّ كلثوم در ضمن أولاد اسحق كوكبى بهيچوجه نميتوان استنباط نمود كه أو دخترى باين اسم نداشته است ،
( 2 ) - چنين است در هرسه نسخهء ق ب م ، وهمچنين است نيز در ترجمهء فارسي كتاب حاضر بقلم پسر مؤلف عيسى بن جنيد ، ولى اين فقره يعنى اينكه اسحق كوكبى پسر محمد بن زيد بن حسن بن علىّ بن أبي طالب بوده ظاهرا بل قطعا سهو واضح است چه اسحق كوكبى بتصريح عمدة الطّالب پسر حسن بن زيد بن حسن بن عليّ بن أبي طالب است وزيد مذكور أصلا پسرى محمّد نام نداشته سهل است بغير حسن مزبور مطلقا أولاد ذكور ديگرى از زيد باقي نمانده بوده ونسل زيد منحصرا از همين حسن منشعب شده بوده است ( عمدة الطالب ص 48 ) ، وچون كنيهء اين حسن پدر اسحق كوكبى أبو محمد بوده است لهذا احتمال بسيار قوى ميرود كه أصل عبارت متن چنين بوده : « وهو ابن [ أبى ] محمد [ الحسن ] بن زيد بن الحسن بن علي المرتضى » وسپس در نتيجهء سهو نسّاخ دو كلمهء « أبى » و « الحسن » از قلم افتاده است ، - واين اسحق كوكبى چون أعور بوده ونقطهء سفيدى مانند ستاره در چشم داشته لهذا به « كوكبى » مشهور شده بوده است ، ووى معاصر هارون الرّشيد واز أعوان وجواسيس خليفهء مزبور بوده بر ضدّ بنى أعمام خود از آل أبى طالب وجماعت كثيرى از علويان بسعايت ونمّامى أو نزد هارون الرّشيد بقتل رسيدهاند وبالأخره خود أو نيز مورد سخط رشيد واقع شده در حبس أو افتاد ودر همان حبس هلاك شد ( عمدة الطالب ص 49 ) ،