رازى محمد بن زكريا
مقامش در علم فلسفه و طب معروف و مشهور بوده ، و ما اخبار او را در طب ذكر نمودهايم . و نظر بدستيابى كه به اين صنعت داشته تأليفات زيادى در آن دارد از آن جمله كتابيست مشتمل بر دوازده كتاب به اين ترتيب : كتاب المدخل التعليمى . كتاب المدخل البرهانى . كتاب الابيات . كتاب التدبير . كتاب الحجر . كتاب الاكسير . كتاب شرف الصناعة .
كتاب الترتيب . كتاب التدابير . كتاب نكت الرموز . كتاب المحبة . كتاب الحيل . و جز اينها تأليفات ديگرى هم در صنعت دارد . كه عبارتست از : كتاب الاسرار . كتاب سر الاسرار .
كتاب التبويب . كتاب رسالة الخاصة . كتاب الحجر الاصفر . كتاب رسائل الملوك . كتاب الرد على الكندى فى رده على الصناعة .
ابن وحشيه
ابو بكر احمد بن على بن قيس بن مختار بن عبد الكريم بن حريثا بن بدينا بن بوراطيا الكزدانى ، از مردم جنبلاء « 1 » و قسين « 2 » و يكى از فصيحان نبط در زبان كسدانيان بود ، و ما در مقاله هشتم كارهايش را در سحر و شعبده و عزائم شرح دادهايم ، و در اين صنعت نيز بهره و سهم زيادى داشته ، و در اينجا بذكر كتابهاى او در كيميا مىپردازيم : كتاب الاصول الكبير فى الصنعة . كتاب الاصول الصغير فى الصنعة ايضا . كتاب المدرجة . كتاب المذاكرات فى الصنعة .
كتاب يحتوى على عشرين كتابا اول و ثانى و ثالث و على الولاء نسخة الاقلام التى يكتب بها كتب الصنعة و السحر ، و ابن وحشيه آن قلمها را آورده ، و من به خط او ديدهام و نيز به خط ابو الحسن ابن كوفى همانها را در جزوههائى ، با تعليقاتى در لغت ، و نحو ، و اشعار ، و آثار ديدم ، كه از كتابهاى بنو فرات ، بابو الحسن بن تنح رسيده بود .
و اين شگفتانگيزترين چيزى است كه من به خط ابن كوفى ، پس از كتاب مساوى - العوام تأليف ابو عنبس صيمرى . ديدهام .
حروف فاقيطوس : الف ، ب ، ت ، ث ، ج ، ح ، خ ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ع ، غ ، ف ، ق ، ك ، ل ، م ، ن ، و ، ه ، لاى .
هامش
( 1 ) جنبلاء دهكده و منزليست ميان واسط و كوفه ( معجم البلدان ) .
( 2 ) رجوع شود بصفحهء 552 اين كتاب .