كتاب رسالة بالاخس فى الصنعة . كتاب توفيل فى الصنعة . كتاب الكلمتين الاول . كتاب الكلمتين الثانى . كتاب رسالة هبة الاسكندر . كتاب بطرانوس . كتاب قبان هرقل الاكبر - چهارده كتاب . كتاب سقرس الكبير الذى فى الرؤيا فى الصنعة . كتاب سرخس فى الصنعة . كتاب جاماسب فى الصنعة .
اخبار جابر بن حيان و نام كتابهاى او
ابو عبد اللّه جابر بن حيان بن عبد اللّه كوفى ، معروف بصوفى ، كه مردم درباره او اختلاف دارند ، شيعيان وى را از بزرگان خود مىشمارند و او را يكى از ابواب « 1 » و از كسانى دانند كه در مصاحبت جعفر الصادق عليه السلام « 2 » و از مردم كوفه بود . گروهى از فلاسفه وى را از خود ، و صاحب تصنيفاتى در منطق و فلسفه دانند . و كيمياگران و اهل صنعت طلا و نقره بر آنند كه او در زمان خود بر آنها رياست داشت ، و كارش پنهان بوده و عقيده دارند كه براى بيم و ترس از دولتيان هميشه از شهرى به شهر ديگر مىرفت ، و در جايى استقرار نداشت .
و بقولى او در دستگاه برمكيان و پيوسته به آنان بوده ، و بجعفر بن يحيى بستگى داشت . و اين گروه گويند مراد وى از - آقاى ما جعفر - همان برمكى است ، و شيعيان گويند ، كه وى در اين گفته نظر بجعفر الصادق دارد .
يكى از موثقان كه كارش كيمياگريست به من گفت ، جابر در خيابان باب الشام « 3 » در كوچه معروف بدرب الذهب اقامت داشت ، و همين شخص مىگفت كه او بيشتر اوقاتش را در كوفه مىگذرانيد ، و در آنجا براى خوبى هوا ، به كار اكسير مىپرداخت ، بدليل اينكه وقتى در كوفه سغى پيدا شد كه در آن هاون طلائى به وزن دويست رطل بدست آمد ، همين شخص گفت ، كه خانه جابر بن حيان در همان محل بود ، و از آنجا بجز آن هاون چيزى ديگر بدست نيامده ،
هامش
( 1 ) ابواب جمع باب - بمعنى - در - است و در ميان شيعيان اطلاق به كسانى مىشود كه از خاصان يكى از ائمه فرزندان على عليهم السلام ، و مدخل و راه كسب فيض از آنان باشند .
( 2 ) ف ( رضى اللّه عنه ) .
( 3 ) باب الشام - يكى از چهار دروازهايست كه منصور براى بغداد ساخته و در سمت شمال بغداد است ، ( ر . ك . دليل خارطة بغداد ص 48 ) .