موهايش هويدا ، و در كنارش زنى به همانگونه خوابيده ، و در آن سطح گودالى بود كه درازايش بقامت يك انسان و پيچهائى چون ميخ داشت ، و سغى هم از سنگ در آن ديده مىشد ، كه بر آن تمثالها و صورتهائى چه افتاده و چه ايستاده از خدايان نقارى شده بود كه به خوبى تشخيص داده نمىشدند . و اللّه اعلم .
در مصر ساختمانهائيست كه آن را - برابى « 1 » نامند ، و در آنها سنگهاى بسيار بزرگ به كار رفته . و بربا - خانههائيست كه بشكلهاى مختلفى ساخته شده ، و آن را براى بهم زدن ، و سائيدن ، و گداختن و بهم پيوستن ، و عرقگيرى ساخته ، و پيداست ، كه براى كارهاى كيمياگرى است . و در اين ساختمانها نقشها ، و نبشتههاى فراوانى در زبان كلدانى و قبطى ديده مىشود كه كسى به آنها پى نبرده ، و در زيرزمين آنجا گنجهائى پيدا شد ، كه در آن ، پر از پوست نازك گورهخر « 2 » و پوست خدنگ كه تيراندازان به كار برند ، و سبيكههائى از طلا و مس و سنگ بود و بر آنها اين علوم را نوشته بودند .
كتابهاى هرمس در صنعت كيميا
كتاب هرمس الى ابنه فى الصنعة . كتاب الذهب السائل . كتاب الى طاط فى الصنعة .
كتاب عمل العنقود . كتاب الاسرار . كتاب الهاريطوس . كتاب الملاطيس . كتاب السطماخس .
كتاب السلماطيس . كتاب ارمينس - شاگرد هرمس . كتاب نيلاوس - شاگرد هرمس - بر نظريهء هرمس . كتاب الادخيقى . كتاب دمانوس - تأليف هرمس .
اسطانس
از فلاسفهء كيمياگران و مشهور به اين صنعت است ، و كتابهاى بسيارى در آن تأليف كرده است . اسطانس از روميان ، و مردم اسكندريه بود كه تأليفاتش چنان كه در پارهء از رسالههاى خود نوشته هزار كتاب و رساله بوده ، و هر كتابى نامى داشته و كتابهاى اين گروه
هامش
( 1 ) برابى - بفتح اول جمع بربا ، كلمهايست قبطى و احتمال مىرود ، عبادتگاه يا ساختمانى محكم ، و يا جاى سحر است ( معجم البلدان ) .
( 2 ) در متن عربى دارد ( مكتوبة فى الفلجان ) و در فرهنگهاى فارسى و عربى كه داشتيم فلجان را بمعنى پوست گورهخر نيافتيم . و مستند در اين ترجمه گفتهء خود مؤلف ( ابن نديم ) است ( ر . ك . ص 36 اين كتاب و ص 31 الفهرست چاپ مصر ) .