وقتى كه به مقصد و جاى امنى برسد ، براى اينكه نبادا در راه برايش حادثه رخ دهد كه موجب شرمسارى پادشاه گردد ، و مرده را يك سال در خانهاش ميان گودالى از چوب نگاه مىدارند و سپس بىلحد چال كنند ، و خانواده و بازماندگانش سه سال و سه ماه و سه روز و سه ساعت ماتمزده و اندوهگين بايد باشند ، و اگر كسى اندوهگين نباشد با چوب بسرش مىزنند ، و بوى گويند ، تو او را كشتهء . و مرده را در مثل همان ماه و روز و ساعتى كه به دنيا آمده به خاك مىسپارند . و اگر كسى از ما با زنى از آنان ازدواج كرد ، و خواست به محل خود برگردد ، بوى گويند : زمين را بگذار و دانه را با خود داشته باش ، و اگر بپنهانى زن را با خود ببرد ، و دستگير شود ، بمبلغى كه در نزدشان مقرر است وى را جريمه كنند و بزندان اندازند ، و چه بسا كه وى را كتك زنند .
و پادشاه كسى را بامارت و يا كارى نمىگمارد مگر آنكه چهل سال داشته باشد ، و از آن كمتر نباشد ، و بيشتر از هرجائى عدالت در آنجا گسترش دارد ، و هركسى كه به اين مملكت درآيد يا بخواهد بيرون رود لااقل در صد نقطه ، يا بيشتر يا كمتر - بتناسب راهش از وى بازجوئى كنند . و روزى كه مرده را بگورستان مىبرند بتناسب شأن و منزلت آن مرده ، را با پارچههاى حرير و ديبا تزيين كنند ، و در برگشتن همه آنها را بيغما ببرند .
و چينيان تغزغز را از خود دانند چون مملكت تغزغز متصل و هممرز با چين بوده ، و ميان تبت و چين بيابانى است كه كسى بآخرش نرسيده و پايانش معلوم نشده و بسى هولناك و وحشتانگيز است ، از طرف مغرب تا مشرق آن پانصد ذراع است و پلى بر آن است كه دانشمندان و صنعتگران چين آن را از رشته ساختهاند و پهنايش دو ذراع است و حيوانات و چهارپايان نمىتوانند از آن بگذرند جز آنكه آنها را ببندند و كشان كشان ببرند زيرا استوار نبوده و حيوانات نمىتوانند بر آن استقرار داشته باشند ، و بيشتر مردمان حيوانات يا انسان را در چيزهائى مانند زنبيل مىگذارند ، و كسانى كه گذشتن از اين پل را آموختهاند ، آنها را با كشش از پل مىگذرانند .
و از آئين مذهبى چينيان تعظيم و پرستش پادشاهان بوده و اين كاريست كه همهء مردم انجام دهند . ولى مذهب پادشاهان و بزرگان ثنوى و سمنى است .
الفهرست ( فارسى ) — صفحة 628
مساهمون: أبي الفرج محمد بن إسحاق المعروف بابن النديم
ص٦٢٨