و بتخانهء در باميان « 1 » دارند ، كه اوايل هند ، و در پشت سجستان « 2 » قرار دارد ، و يعقوب ليث هنگامى كه قصد فتح هندوستان را نمود ، تا آنجا رسيده ، و از آنجا تمثالهائى بمدينه السلام « 3 » ارسال داشت كه پس از فتح آنجا بدست آورده بود ، و آن خانهايست بسيار بزرگ ، و جايگاه عابدان و زاهدان است ، و باندازهء بتهاى جواهرنشان دارد كه بتعريف و توصيف درنيايد . و هنديان از دورترين شهرهاى خود ، از راههاى دريائى و خشكى به آنجا روى آورند ، و در فرج « 4 » بيت الذهب ، خانهايست كه درباره آن نظريههاى مختلفى بوده ، گروهى آن را از سنگ ، و جايگاه - بوداها دانستهاند . و سبب ناميده شدنش بفرج بيت - الذهب اين است كه عربان در دوران حجاج ، همينكه آنجا را به تصرف درآوردند ، يكصد بهار « 5 » طلا از آنجا ربودند .
ابو دلف ينبوعى ، كه از جهانگردان بود ، به من گفت خانهء كه معروف ببيت الذهب است در آنجا نبوده و آن خانه در بيابانهاى هند ، و زمينهاى مكران « 6 » ، و قندهار « 7 » است ، و جز عابدان و زاهدان هندوستان ، كسى دسترسى به آن پيدا نمىكند . آن خانه از طلا ساخته شده ، طول و عرضش هفت ذراع ، و بلنديش دوازده ذراع ، و مرصع بجواهر گوناگون بوده ، و بتهائى كه در آن ساختهاند از ياقوت قرمز ، و سائر سنگهاى شگفتانگيز بهاداريست كه با مرواريدهاى بسيار خوب ، جواهرنشان شده و هر مرواريدى به اندازه تخم پرنده و بزرگتر از آنست .
و مىگفت يكى از هنديان مورد اعتماد به من خبر داد كه باران از بالا و راست و چپ اين خانه دورى جويد ، و بر آن نمىبارد ، و همچنين سيلاب راه خود را كج مىكند و از راست و چپ آن روان مىگردد ، و باز گويد ، يكى از هنديانى كه آنجا را ديده داشت ، به من گفت ، كسى كه به آن نگاه كند و بيمار باشد - بهر گونه بيمارى - خداوند وى را شفا دهد .
و مىگفت ، من كه بناى كنجكاوى را درباره آن گذاشتم ، ديدم مردم دربارهء آن گفتار
هامش
( 1 ) باميان - بكسر ميم نام شهر و شهرستانى است كه ميان بلخ ، و هرات ، و غزنه است .
قصبه آن كوچك ولى مملكتى پهناور بوده . تا بلخ ده منزل . و تا غزنه هشت منزل است ( معجم البلدان ) .
( 2 ) رجوع شود بصفحه 21 اين كتاب .
( 3 ) رجوع شود بصفحه 67 اين كتاب .
( 4 ) فرج - معانى مختلفى دارد و در اينجا بايد بمعنى شكاف باشد و علم است ( ر . ك . فرهنگ نفيسى ) .
( 5 ) بهار يكلنگه بار است به وزن چهارصد رطل ( ذيل - اقرب الموارد ) .
( 6 ) مكران - از طرف مغرب بكرمان . از شمال ، بسجستان ، از جنوب به دريا ، و از مشرق بهندوستان اتصال دارد . ( معجم البلدان ) .
( 7 ) قندهار - از ولايات جنوبى افغانستان است ( اعلام المنجد ) .