كشطيان
قائل بقربانى ، و شهوترانى و حرص و مفاخرت بوده ، و گويند : پيش از هر چيزى يك زندهء بزرگوارى بود كه از نفس خود پسرى آفريده . و او را نجم الضياء ناميد ، و آن را زندهء دومى - خواند . و بقربانى كردن ، و هديه دادن ، و چيزهاى نيكو ، اعتقاد دارند .
مغتسله
اين گروه در اطراف بطائح « 1 » زياد هستند ، و از صابئيان بطائح بشمار مىروند ، و قائل بشستن هر چيزى هستند ، و خوراكيهاى خود را مىشويند ، و رئيس خود را - حسيس دانند ، و اوست كه پايهگذار اين ملت بوده ، و عقيده داشت كه اين دوعالم مركب از نرينه و مادينه است ، بقولات « 2 » بشريعت آنها نرينه ، و اكشوت « 3 » بشريعت آنها مادينه بوده ، و درختان رگ و ريشه آنهاست و از اين قبيل گفتارهائى دارند كه در حكم خرافات است . و شاگردى هم بنام شمعون داشت و اين گروه با مانويان در بودن دو اصل موافقت دارند ، و پس از اين از آنها جدا مىشوند . و ميانشان - تا امروز - كسانى هستند كه بستارگان تعظيم و كرنش كنند .
حكايتى ديگر درباره صابئيان بطائح
اين گروه كيش نبطيان « 4 » باستانى را دارند و ستارگان را گرامى شمرند ، و داراى تمثالها و بتهائى بوده ، و از صابئيان حرنانى بشمار مىروند ، و پارهء هم گفتهاند كه اين گروه از آنها نيستند نه با جمال و نه بتفصيل .
گفتار - اى و عملكما
« 5 » اين گروه عقيده دارند كه وجودات چهارند كه هيچكدام شباهتى با هم ندارند ، اولى
هامش
( 1 ) رجوع شود بصفحهء 212 اين كتاب .
( 2 ) دانه گياهى . از قبيل نخود و لوبيا و باقلا و غيره ( فرهنگ فارسى آقاى دكتر معين ) .
( 3 ) اكشوت - يا اكشوث ، تخم كتان ( فرهنگ نفيسى ) .
( 4 ) رجوع شود بصفحهء 19 - اين كتاب .
( 5 ) ظاهرا غلط است چون اى و عملكا - انى و علكا - و عملكا نيز خوانده شده . و احتمال مىرود - انى و علكما - باشد . و علكم - چون جعفر - مرد فربه و تنومند . و علكم - چون قنفذ - شديد و سخت . از شتر و غير شتر است ( ر . ك . تعليقات فلوكل - ص 178 - و ذيل اقرب الموارد ) .