پنهان شده ، و سپس آتش را چون سپر و نيزه بدست گرفته ، و با شتاب از جنان به پائين آمده ، تا بمرز جنگ رسيد . شيطان قديم نيز باجناس پنجگانه خود ، دود ، و حريق ، و ظلمت ، و سموم ، و ضباب ، روى آورده ، و آنها را زره ، و پناهگاه خود قرار داده ، و با انسان قديم ، رودررو شده ، و مدتها با هم جنگيدند ، و ابليس قديم بر انسان قديم فائق گرديده ، و از نور او بلعيده و او را با اجناس ، و عناصرش دوره كرده ، فرشته جنان النور الهه ديگرى را بدنبال او روانه داشت ، و او را نجات داده و بر ظلمت پيروز گردانيد . و آنكه بدنبال انسان پائين آمد ، و انسان قديم را از آن دوزخيان رهائى بخشيد ، و اسيرانى از ارواح ظلمت گرفت ، حبيب الانوار نام داشت .
و گويد : پس از آن ، بهجت و روح الحياة به آن مرز آمده ، و در آن ژرفناى دوزخ قديم نگاه كرده ، و انسان قديم . و فرشتگان را در محاصرهء ابليس ، و همراهان شرارت پيشه او ، و آن حيات تيره و تار ديده و روح الحياة با صداى برقآساى بلندى به انسان قديم ندائى در داد ، كه به صورت الههء درآمد . و مانى گويد ، همينكه ابليس قديم ، با انسان قديم بهم گلاويز شدند ، اجزاء پنجگانه نور با اجزاء پنجگانه ظلمت بهم آميخت ، و دود با نسيم آميخته شد و اين نسيم ممزوج از آن بوجود آمد كه ، آنچه لذت و آسايش نفس ، و حيات حيوانيست ، از نسيم ، و آنچه نابودى ، و آزار است از دود مىباشد - و حريق با آتش آميخته شده كه اين آتش از آن بوده و آنچه سوزندگى و نابودى ، و فساد دارد ، از حريق ، و آنچه درخشندگى و روشنائى دارد از آتش است . و نور با ظلمت آميخته شده كه اين جسمهاى سطبر و كلفت ، چون طلا و نقره و امثال آن پيدا شده ، آنچه صفا و زيبائى ، و نظافت و منفعت دارد ، از نور ، و هرچه چركى ، و تيرگى و غلظت و قساوت دارد ، از ظلمت است . و سموم با باد آميخته كه اين باد از آن بوده ، و آنچه كه منفعت و لذت دارد ، از باد و هرچه موجب اندوه و شرم ، و زيان است ، از سموم مىباشد . و ضباب با آب آميخته كه اين آب از آن بوده ، و چيزهاى صفادار ، و گوارا و ملائم با نفس ، از آن آب ، و چيزهاى جدائىانداز ، و خفهكننده ، و موجب نابودى ، و سنگينى ، و افساد ، از سموم است .
مانى گويد : همينكه اجناس پنجگانه ظلمت ، با اجناس پنجگانه نور آميخته شدند ، انسان قديم ، تا ژرفناى آن مغاك پائين رفته ، و اجناس ظلمت را از بيخ و بن درآورد ، تا
الفهرست ( فارسى ) — صفحة 586
مساهمون: أبي الفرج محمد بن إسحاق المعروف بابن النديم
ص٥٨٦