خود نموده ، و راهشان را واضح و نمودار كرده ، و پيامبرانى را براى راهنمائى آنان فرستاده ، و براى آنكه حجت را تمام كرده باشد ، به آنان دستور داد كه مردم را به بهشت او دعوت نمايند . و از خشم و غضبش هراسان دارند . به اطاعتكنندگان زندگى جاويد را نويد دهند ، و عاصيان را از عذاب ، و مجازات به اندازه استحقاق بر حذر سازند - و به همين جا قطع مىشود .
از برخى پيشينيان باستانى نقل شده ، كه گفته است : خداوند نه هزار دور معذب مىدارد ، و پس از آن در پناه رحمت الهى درآيد ، و لو آنكه اختصاص به آن گروهى داشته باشد ، كه داعى به حق ، و پيرو دين حنيفى باشند كه به آن گرويدهاند « 1 » . و برجستگان و بزرگان آنان : ارانى ، و اغثاذيمون « 2 » ، و هرمس بوده ، و برخى ، سولون جد مادر افلاطون فيلسوف را در شمار آنان آوردهاند - دعوت اين گروه يكنواخت بود ، و در سنن و آئين باهم اختلافى نداشتند ، و قبلهء خود را يكى مىدانستند ، و در سفر « 3 » خردمندان قطب شمال قرار داده شده بود ، تا بحكمت دستيابى داشته باشند . و از آنچه با فطرت « 4 » مناقضت دارد بدور مانند ، و خود را ملزم برعايت فضائل چهارگانه نفس داشته باشند . از فضائل كوچك و جزئى برخوردار ، و از كوچكترين كارهاى ناشايست دورى جويند ، و مىگفتند ، آسمان از روى اختيار و خردمندى در حركت بوده ، و نماز روزانه در سه وقت واجب است . اولى - در هشت ركعت ، و هر ركعتى سه سجده ، پيش از طلوع آفتاب به نيم ساعت يا كمتر ، كه با سر زدن آفتاب بپايان برسد . دومى - در پنج ركعت . و هر ركعتى سه سجده ، كه با زوال آفتاب پايان يابد . و سومى مانند دومى بوده ، و يا غروب آفتاب بپايان مىرسد . و التزام برعايت اين سه وقت براى وتدهاى « 5 » سهگانه است كه ، وتد مشرق ، وتد وسط السماء و وتد مغرب باشد . و ديگر از واجب بودن نماز براى وتد زمين كسى سخن نگفته است . و لزوم نافله نزد آنان چون نماز وتر « 6 » در نزد مسلمانان است ، و هرروزى در سه وقت بايد ادا شود ، اول دو ساعت از روز رفته ، دوم ، در ساعت نه از روز ، و سوم ، سه ساعت از شب گذشته ، و طهارت شرط اولى نماز است .
و سى روز ، روزه را واجب شمرند ، و اول آن از هشتمين روز ماه اذار است . و نه روز
هامش
( 1 ) ف ( يقسمون ) ش ( يتسمون ) .
( 2 ) ف ( أغاثاذيمون ) .
( 3 ) سفر - كتاب بزرگ ، و بقولى ، هر جزئى از اجزاء تورات ( اقرب الموارد ) .
( 4 ) ف ( بالقطر ) ش ( بالفطر ) .
( 5 ) وتد در لغت به معناى - ميخ است . و باوتاد جمع مىشود . و اوتاد الارض كوههاى زمين است ( منتهى الارب ) .
( 6 ) وتر بكسر اول و سكون دوم ، به معناى ( يكه - و طاق ) است ، و در فقه اسلامى نام نماز يك ركعتى است كه از نوافل شب است ( ر . ك . منتهى الارب . و كتاب الصلاة شرائع ) .