پنجاه ورق ، يا بيشتر و يا كمتر بود و پيش از آنكه بآرزوى خود در اتمام آن كتاب هزار افسانه برسد ، مرگ او را ربود . و من چند جزء آن را به خط ابو الطيب اخى الشافعى ديدم ، و پيش از وى كسانى نيز افسانههائى از قول مردمان ، و كبوتران و چهارپايان ساخته بودند كه از آن جمله عبد اللّه بن مقفع ، و سهل بن هارون ( بن راهنون ) ، و على بن داود ، كاتب زبيده ، و ديگران ، در اين طبقهاند كه ما اخبار و تصنيفاتشان را در جاهاى خود در اين كتاب شرح دادهايم ، اما دربارهء كليله و دمنه ، اختلاف است . بقولى ساخته هند است كه در مقدمه آن كتاب گفته شده ، و بقولى ساخته پادشاهان اشكانى است و هنديان آن را به خود بستهاند ، و بقولى فارسيان آن را درآورده و هنديان به خود بستهاند ، و گروهى گفتهاند كه بزرگمهر حكيم پارهء از آن را ساخته است . و اللّه اعلم .
كتاب سندباد الحكيم . اين كتاب در دو نسخه است ، بزرگ و كوچك . و همان اختلاف در كليله و دمنه ، در اين كتاب هم بوده ، و نظريهء كه بيشتر بحقيقت نزديك است ، تأليف آن از ناحيه هنديانست .
افسانههاى فارسيان
« 1 » كتاب هزار دستان . كتاب بوسفاس و فيلوس « 2 » . كتاب حجد حسروا . كتاب المرس « 3 » .
كتاب خزاعه و نزهة . كتاب الدب و الثعلب . كتاب روزبه اليتيم . كتاب مشك زنانه و شاه زنان .
كتاب نمرود ملك بابل . كتاب خليل ودعه « 4 » .
نام تأليفات فارسيان درباره سيرت و افسانههاى حقيقى از پادشاهان خود
كتاب رستم و اسفنديار - ترجمه جبلة بن سالم . كتاب بهرام شوس - ترجمه جبلة بن سالم . كتاب شهريزاد مع ابرويز . كتاب الكارنامج فى سيرة انوشروان . كتاب التاج و ما تفاءلت فيه « 5 » ملوكهم . كتاب دارا و الصنم الذهب . كتاب آئيننامه « 6 » . كتاب خداىنامه .
كتاب بهرام و نرسى . كتاب انوشيروان « 7 » .
هامش
( 1 ) ف ( اسماء كتب الفرس ) ش ( اسمار الفرس ) .
( 2 - 3 ) در متن عربى نقطه ندارد .
( 4 ) ف ( خليل و دعد ) و در ش نقطه ندارد .
( 5 ) ف ( تفاءلت به ) .
( 6 ) ف ( اثنيننامه ) .
( 7 ) ش ( انوشراوان انوشروان ) .