و از آنجا پيدا شده و انتشار يافت ، ولى بعد متوقف گرديده ، و در دولت بنى عباس از دورهء مأمون تا زمان ما دائرهء عمل صنعتگران و سازندگان آن توسعه يافت ، زيرا مأمون هنگامى كه مىخواست كواكب را رصد نمايد از . . . ابن خلف مروروذى آن را خواسته ، و او ذات الحلق « 1 » را برايش ساخت ، كه همان ساخته او در پيش يكى از علماء شهر ما مىباشد .
و مروروذى اسطرلاب را ساخته است .
نام سازندگان
ابن خلف مروروذى . فزارى كه در پيش گفته شد . على بن عيسى غلام مروروذى .
خفيف غلام على بن عيسى . كه فاضل و ماهر در اين كار بود . احمد بن خلف غلام على بن عيسى . و محمد بن خلف ، باز غلام على . احمد بن اسحاق حرانى . ربيع بن فراس حرانى .
بيطولس « 2 » غلام خفيف . على بن احمد مهندس - غلام خفيف . محمد بن شداد بلدى ( غلام بيطولس ) . على بن صرد حرانى ( غلام بيطولس ) . شجاع بن . . . غلام بيطولس - كه با سيف الدوله بود . ابن سلام ، غلام بيطولس . عجلى اسطرلابى ، غلام بيطولس . عجليه دخترش ، كه با سيف الدوله بود ، شاگرد بيطولس .
و از غلامان احمد و محمد پسران خلف
جابر بن سنان حرانى ، و جابر بن قره حرانى ، و سنان بن جابر حرانى ، و فراس بن حسن حرانى . و ابو ربيع حامد بن على ، غلام على بن احمد مهندس بودند .
و از غلامان حامد بن على
ابن نجيه ، نامش . . . و بوقى كه نامش حسين بود ، و بعد آن را بدل بعبد الصمد كرد .
و اين اشخاص نيز از سازندگان آن آلاتند
على بن يعقوب رصاص . على بن سعيد اقليدسى . احمد بن على بن عيسى - كه نزديك به زمان ما بود .
هامش
( 1 ) نوعى از اسطرلابست ( ر . ك . لغتنامه دهخدا كلمهء اسطرلاب ستون اول و دوم ص 2288 ) .
( 2 ) ف ( قطسطولس ) .