شده ، و تكه پارههائى از آن در دست مردم بود تا آنكه در عسقلان « 1 » مردى بنام اوطوقيوس پيدا شد كه در هندسه تبحر داشت ، و باز بنو موسى گويد : اين شخص در هندسه كتابهاى خوبى دارد كه چيزى از آن بدست ما نرسيد . و او همينكه توانست از آن كتاب چيزهائى جمع كند ، چهار مقاله از آن را اصلاح كرد . و آن كتاب در هشت مقاله ، و موجود از آن ، هفت مقاله و بخشى از مقاله هشتم است . و هلال ابو هلال حمصى چهار مقاله اول ، و ثابت بن قره حرانى ، سه مقاله ديگر را زير نظر احمد بن موسى ترجمه كردند . و از مقاله هشتم چهار شكل بدست آمده است . و نيز ابلينوس اين كتابها را داشت : كتاب المخروطات - هفت مقاله و بخشى از مقاله هشتم . كتاب قطع الحدود على نسبة - دو مقاله . كتاب فى النسبة - المحدوده - دو مقاله - كه مقاله اول را ثابت اصلاح كرده ، و مقاله دوم به عربى ترجمه شده و فهميده نمىشود . كتاب قطع السطوح على نسبة - يك مقاله . كتاب الدوائر المماسة . و ثابت - بن قره اين كتاب را نيز از وى دانسته است ، مقالة فى ان الخطين اذا خرجا على اقل من زاويتين ( و ) قائمتين ، يلتقيان .
هرمس
پيش از اين گفته شده « 2 » و اين كتابها در نجوم از اوست : كتاب عرض مفتاح النجوم الاول . كتاب طول مفتاح النجوم الثانى . كتاب تسيير الكواكب . كتاب قسمة تحويل سنى - المواليد على درجة درجة . كتاب المكتوم فى اسرار النجوم و يسمى قضيب الذهب .
اوطوقيوس
كتاب شرح المقالة الاولى من كتاب الرشميدس فى الكرة و الاسطوانة . كتاب فى الخطين و در آن تمام گفتههاى فلاسفه مهندسين را آورده ، و ثابت ، و اسطاث آن را به عربى در آوردهاند « 3 » . كتاب تفسير المقالة الاولى من كتاب بطلميوس فى القضاء على النجوم .
مناولاس
اين شخص پيش از بطلميوس بود ، زيرا بطلميوس در كتاب المجسطى نامش را ذكر نموده ، و اين كتابها از اوست : كتاب الاشكال الكرية . كتاب فى معرفة كمية تميز الاجرام
هامش
( 1 ) عسقلان شهريست در شام كه از محال فلسطين است و در كنار دريا ميان غزه و بيت جيرون قرار دارد و آن را عروس شام خوانند ( ر . ك . معجم البلدان ) .
( 2 ) رجوع شود بصفحهء 435 همين كتاب .
( 3 ) ف ( ثقله ثابت الى العربى و استطاب ) ش ( نقله ثابت و اسطاث الى العربى ) .