و ابو الفرج قدامة بن جعفر نيز قسمتى از مقاله اول سماع طبيعى را تفسير كرده است .
سخن درباره كتاب السماء و العالم
اين كتاب در چهار مقاله است ، و ابن بطريق آن را ترجمه : و حنين اصلاح كرده است . ابو بشر متى بخشى از مقاله اول را ترجمه كرده ، و اسكندر افروديسى بخشى از مقاله اول را شرح نموده ، و ثامسطيوس شرحى از تمام كتاب دارد ، كه يحيى بن عدى آن را ترجمه يا اصلاح نموده است ، حنين نيز در اينباره چيزى دارد كه همان مسائل شانزدهگانه است .
و ابو زيد بلخى مقدمه اين كتاب را براى ابو جعفر حارث « 1 » شرح كرده است .
سخن درباره كتاب الكون و الفساد
حنين آن را بسريانى ، و اسحاق . و دمشقى آن را به عربى برگردانيده ، و گفتهاند ابن بكوس نيز ترجمهء از آن دارد . اسكندر تمام اين كتاب را شرح كرده ، و متى آن را ترجمه نموده ، و قسطا مقاله اول آن را ترجمه نموده است . امقيدورس شرحى بر اين كتاب دارد كه اسطاث ترجمه كرده ، و متى ابو بشر ترجمه از آن دارد كه ابو زكريا هنگام نظر آن را اصلاح كرده است .
و در اين اواخر ، شرحى از ثامسطيوس بر كتاب كون و فساد بدست آمد كه يكى بزرگ و يكى كوچك است ، و يحيى نحوى شرحى بر تمام كتاب كون و فساد دارد كه عربى آن در خوبى بپاى سريانى نمىرسد .
سخن دربارهء كتاب الآثار العلوية
امقيدورس شرح بزرگى بر آن دارد ، كه ابو بشر متى « 2 » آن را ترجمه نموده ، و طبرى تعليقاتى از طرف متى بر آن دارد ، و اسكندر آن را شرح كرده كه به عربى ترجمه شده و بسريانى ترجمه نشده و پس از اينجا يحيى بن عدى آن را از سريانى به عربى ترجمه كرده است .
هامش
( 1 ) ف ( الخازن ) .
( 2 ) ش ( الطبرى ) .