از فص « 1 » گفتار ارسطو در دو مقاله است و مقاله اول ، و پارهء از مقاله دوم موجود است كه ابو روح صابى آن را ترجمه كرده ، و يحيى بن عدى آن ترجمه را اصلاح نموده است ، و مقاله دوم از فص « 2 » گفتار ارسطو را در يك مقاله تفسير كرده ، كه حنين آن را از يونانى بسريانى درآورد ، و يحيى بن عدى به عربى ترجمه نمود . و شرح مقاله سوم از فص گفتار ارسطو پيدا نمىشود . اما مقاله چهارم را ، در سه مقاله تفسير كرد ، كه مقاله اول و دوم و قسمتى از مقاله سوم آن تا - الكلام فى الزمان ، موجود بوده ، و قسطا آن را ترجمه كرده ، ولى ترجمهء كه ظاهرا موجود است ، ترجمه دمشقى است . و مقاله پنجم از گفتار ارسطو را در يك مقاله تفسير كرده ، كه قسطا بن لوقا ترجمهء از آن دارد . و مقاله ششم را در يك مقاله تفسير كرده ، و قسطا آن را ترجمه نموده ، و مقاله هشتم در يك مقاله تفسير كرده ، كه چند ورقى از آن موجود است .
سخن درباره كتاب السماع الطبيعى بتفسير يحيى نحوى اسكندرانى
محمد بن اسحاق گويد : ترجمهء كه قسطا از اين كتاب نموده تعاليم آن بوده ، و ترجمه عبد المسيح بن ناعمه ، غير از تعاليم است . و ترجمه قسطا نيمى از كتاب است . كه چهار مقاله بوده ، و نيم ديگر آن ، كه چهار مقاله است بترجمه ابن ناعمه مىباشد .
سخن درباره السماع الطبيعى بترجمه گروهى از فلاسفه كه متفرقند
تفسير مقاله اول ، و دوم و سوم و چهارم آن از طرف فرفوريوس ، موجود است ، كه بسيل آن را ترجمه نموده ، و ابو بشر متى تفسيرى از تفسير ثامسطيوس از اين كتاب بسريانى دارد ، كه قسمتى از مقالهء اول آن بسريانى موجود است . و ابو احمد بن كرنيب قسمتى از مقاله اول ، و قسمتى از مقالهء چهارم را ، تا - الكلام فى الزمان - تفسير كرده ، و ثابت بن قره قسمتى از مقاله اول را تفسير كرده ، و ابراهيم بن صلت از مقاله اول اين كتاب ترجمهء دارد ، كه من آن را به خط يحيى بن عدى ديدهام .
هامش
( 1 و 2 ) ف ( نص )