سخن درباره سوفسطيقا بمعنى حكمت مموّهه
« 1 » ابن ناعمه ، و متى آن را بسريانى گردانيده ، و يحيى بن عدى از تيوفيلى « 2 » به عربى ترجمه كرده است . مفسران آن : قويرى تفسيرى بر اين كتاب دارد . و ابراهيم بن بكوس عشارى از راه اصلاح ترجمه عربى ابن ناعمه ، ترجمهء از آن به عربى درآورد . و كندى نيز اين كتاب را تفسير كرده ، و گفتهاند كه در موصل تفسير اسكندر از اين كتاب ديده شده است .
سخن درباره ريطوريقا يعنى خطابه
يك ترجمه قديمى از آن بدست آمد كه گويند اسحاق آن را به عربى درآورد ، و ابراهيم بن عبد اللّه آن را ترجمه كرده ، و ابو نصر فارابى تفسيرى بر آن دارد ، و نوشتهء از احمد بن طيب ديدهام كه ترجمه قديمى اين كتاب در حدود يكصد ورق است .
سخن درباره ابوطيقا يعنى شعر
ابو بشر متى آن را از سريانى به عربى نقل كرد . و يحيى بن عدى ترجمهء از آن دارد ، كه گويند متضمن سخنانى از ثامسطيوس نيز مىباشد ، و بقولى آن را بثامسطيوس بستهاند . و از اين كتاب كندى مختصرى درآورده است .
سخن دربارهء كتاب السماع الطبيعى بتفسير اسكندر در هشت مقاله
محمد بن اسحاق گويد : آنچه از تفسير اسكندر افروديسى موجود است ، مقاله اول
هامش
( 1 ) مموه - چيز مغشوش و نار است ( فرهنگ نفيسى )
( 2 ) تيوفيلى ظاهرا منسوب بتيوفيلى مترجم باشد كه نامش در اسامى مترجمان ذكر شده است .