معروف بدراز دست « 1 » افلاطون مشهور و معروف گرديد .
محمد بن اسحاق گويد : اين ارطخاشت پادشاه ايران بود ، و با افلاطون هيچگونه رابطه نداشته ، و همان گشتاسب شاه است كه زردشت بسوى او رفت « 2 » . كتاب فلاطن اصول الهندسه - ترجمه مطا . « 3 »
اخبار ارسطو
« 4 » معناى ارسطو دوستدار حكمت است . و او را فاضل كامل ، و التام الفاضل نيز مىگفتند وى پسر نيقوماخس پسر ماخاون « 5 » ، و از فرزندان اسلقبيادس ، مخترع طب براى يونانيانست و اين را بطلميوس غريب نوشته ، و گويد مادر ارسطو ، افسيطيا بود كه باسقلبيادس مير سيد .
ارسطو از مردم اسطاغاريا « 6 » بود ، كه شهر يونانى است . و پدرش نيقوماخس پزشك فيليپس پدر اسكندر بود ، و خود او از شاگردان افلاطون بشمار مىرفت ، و بگفته بطلميوس ايمان او بافلاطون در اثر الهاميست كه خداوند در معبد بوثيون به او نمود .
ارسطو بيست سال بآموختن اشتغال داشت و در غياب افلاطون و زمان رفتنش بصقليه « 7 » جانشين
هامش
( 1 ) ارطخاشت درازدست همان اردشير اول ( ارت خشتره ) است كه در سال 424 ق . م درگذشت و با در نظر گرفتن تاريخ ولادت افلاطون كه در سال 429 ق . م بوده سستى اين گفتار آشكار مىشود ( ر . ك . تاريخ ايران باستان ج 2 ص 951 - و تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى ج 1 - ص 92 ) .
( 2 ) اين قسمت از گفته ابن نديم در عدم ارتباط پادشاه ايران ( اردشير اول ) با افلاطون صحيح است زيرا بهطورىكه اشاره شد دوره زندگانى اين دو نفر مختلف است . ولى اينكه گويد :
او ( يعنى اردشير اول ) همان بستاسب يا گشتاسب مىباشد كه زردشت بسوى او رفت صحيح به نظر نمىآيد ، زيرا اولا اردشير اول از هخامنشيان بوده و گشتاسب از سلسله كيان است . ثانيا قدر مسلم در نظر مورخان ، ظهور زردشت در قرن شش قبل از ميلاد بوده ، و اردشير اول در اوائل قرن پنجم قبل از ميلاد وفات يافته ، و بعقيدهء استاد دكتر معين . ممكن است اين اشتباه از اينجا پيدا شده باشد كه بهمن پسر اسفنديار پسر گشتاسب را نيز دراز دست مىگفتند ( ر . ك . گاتها ص 26 - 29 . و مزديسنا ص 76 - 167 ) .
( 3 ) ف ( قسطا ) .
( 4 ) در متن عربى ارسطاليس است ولى چون - ارسطو - بيشتر در زبانها متداول است ما در همه جا بذكر اين نام اكتفا كرديم .
( 5 ) ش ( ما خازن )
( 6 ) اسطاغريا -Stagireاز شهرهاى مقدونيه و وطن ارسطوست ( اعلام لاروس ) .
( 7 ) صقليه -Sicileجزيره بزرگيست در درياى مغرب - مقابل افريقا ( ر . ك . معجم البلدان ) .