تابعان « 1 » ، و چند نفرى از صحابه را ديده ، و پرهيزكار ، و زاهد بود ، بهمچنين پسرش حماد ، كه يگانه فرزند پدر و مكنى بابو اسماعيل بود ، و در كوفه از دنيا رفت . حماد فرزندانى بنام : ابو حيان ، و اسماعيل ، و عثمان ، و عمر ، داشت ، و مأمون اسماعيل بن حماد را بقضاوت در بصره برگزيده بود « 2 » شاعرى كه گمان دارم ، مساور وراق است ، در مدح ابو حنيفه گويد :
اذا ما النّاس يوما قايسونا * بآبدة من الفتيا طريفه « 3 » اتيناهم بمقياس صحيح * تلاد من طراز ابى حنيفه « 4 » اذا سمع الفقيه بها وعاها * و اثبتها بحبر فى صحيفه « 5 » و يكى از اصحاب حديث كه نامش عبد اللّه بن مبارك است ، گويد :
لقد زان البلاد و من عليها * امام المسلمين ابو حنيفه « 6 » بآثار و فقه فى حديث * كآيات الزبور على الصحيفة « 7 » فما بالمشرقين له نظير * و لا بالمغربين و لا بكوفه « 8 » رأيت العائبين له سفاها * خلاف الحقّ مع حجج ضعيفه « 9 »
هامش
( 1 ) رجوع شود ع بصفحهء 50 همين كتاب .
( 2 ) ش - در حاشيه دارد ( اسماعيل بن حماد بن ابو حنيفه گويد : من اسماعيل بن حماد بن ابو حنيفة بن نعمان بن مرزبان ، از تبار فارسيان آزاد هستم ، و به خدا سوگند ، بردگى بما راه نداشته ، و جد من در سال هشتاد به دنيا آمده است . يكى از پدرانم نزد على بن ابو طالب رضى اللّه عنه رفته ، و در آن وقت كوچك بود .
على دعاى خير و بركت در حق وى و دودمانش كرد ، و اميدوارم خداوند دعاى او را مستجاب كرده باشد . و باز گويد : نعمان بن مرزبان همان كسى است كه روز نوروزى براى على بن ابو طالب پالوده برده ، و على بوى گفت ، هر روز ما را نوروز نمائيد . و بقولى ، آن روز مهرجان بوده ، و على گفته است ، هر روز ما را مهرجان كنيد ، و اين صحيحتر از همه در نسب اوست .
( 3 ) اگر مردم روزى بخواهند ما را با آبدهء از فتواهاى شگفتانگيز مقايسه و اندازهگيرى كنند .
( 4 ) ما بر ايشان مقياس صحيح و فراوانى از روشى بطراز ابو حنيفه خواهيم آورد .
( 5 ) كه هرگاه فقيهى آن را شنود ، بخاطر