( از مجبره ) و اين كتاب از فستقه است : كتاب غريب الحديث و تصحيح الآثار - كه كتابى است است بزرگ و ناتمام .
ابن ابو بشر
ابو الحسن على بن اسماعيل بن ابو بشر اشعرى ، از مردم بصره بود ، در ابتدا از معتزليان بشمار مىرفت و سپس از عقيده بعدل و خلق قرآن دست برداشته و توبه كرد . و در روز جمعه در مسجد جامع بصره بر كرسى بالا رفته و با صداى بلند گفت ، آنان كه مرا مىشناسند شناختهاند ، و آن كس كه مرا نمىشناسد ، خود را بوى معرفى مىنمايم ، من فلان پسر فلانى هستم و مىگفتم « 1 » كه قرآن مخلوق است و ديدگان خدا را نبينند ، و كارهاى زشت و پليد همه از من است « 2 » و من از آن توبه نموده و دست برمىدارم ، و عقيده برد معتزليان دارم و فضائح اعمالشان را نشان خواهم داد « 3 » .
و ابن ابو بشر شوخ مشرب و بذلهگوئى داشت ، و در . . . وفات يافت . اين كتابها از اوست : كتاب اللمع . كتاب الموجز . كتاب ايضاح البرهان . كتاب التبيين عن اصول الدّين .
كتاب الشرح و التفصيل فى الرد على اهل الافلاك و التضليل .
و از پيروان او ، دميانى ، و حمويه بودند كه ( هر دو ) از مردم سيرافند « 4 » و او را در دروغها ، و آشوبگريهايش كمك و يارى نموده و عالم بمذهب او بودند ، و كتابى از ايشان بدست نياوردهايم .
و از مجبره كوشانى است
، كه نامش . . . و با صالحى مناظرههائى داشته ، و كتابهائى در اين مذهب تأليف نموده ، كه از آن جمله است : كتاب خلق الافعال « 5 » . كتاب الرؤية . كتاب . . .
هامش
( 1 ) ف ( كتب بخلق القرآن ) ش ( كنت اقول بخلق القرآن ) .
( 2 ) ف ( و اتا افعال الشر ) ش ( و ان افعال الشر ) .
( 3 ) ف ( فخرج بفضائحهم ) ش ( مخرج لفضائحهم ) .
( 4 ) سيراف شهر بزرگى در ساحل درياى فارس است كه در قديم بارانداز كشتيهاى هند بود ( معجم البلدان ) .
( 5 ) ف ( خلق الافلاك ) .