بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ( و هو ثقتى و به استعين )
مقاله دوم - از كتاب الفهرست مشتمل بر سه فن در اخبار نحويان و لغويان و نام كتابهائى كه تصنيف كردهاند
فن اول آغاز سخن درباره نحو و اخبار نحويان و لغويان بصره و فصحاء اعراب و نام كتابهائى كه تصنيف كردهاند
[ اما نحويان و لغويان ]
محمد ابن اسحاق گويد : بسيارى از علماء عقيده دارند كه نحو از ابو اسود دوئلى فرا گرفته شده و ابو اسود نيز از امير المؤمنين على صلوات اللّه عليه « 1 » آن را فرا گرفته است .
و ديگران نصر بن عاصم دوئلى و بقولى ليثى را پايهگذار نحو دانند .
به خط ابو عبد اللّه بن مقله خواندم ، كه ثعلب گويد اين لهيعه از ابو نضر نقل نمود ، كه عبد الرحمن بن هرمز اول كسى است كه پايهگذار عربيت بود زيرا ، بيش از هركسى انساب قريش و اخبارشان را مىدانست ، و خود او هم يكى از قراء قرآن بشمار مىرفت . شيخ ابو سعيد ( سيرافى ) رضى اللّه عنه نيز همين مطلب را براى من نقل كرد ، و بعلاوه گفت : نصر بن عاصم ليثى از قراء و فصحائى بود كه ابو عمرو بن علاء و سائر مردم از او آموختند .
هامش
( 1 ) ف ( عليه السلام ) .