سپس سورهء حمد و
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
را آهسته بخواند ، البتّه بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم را در تمام نمازها بلند بگويد ، سپس به صورتى كه پيش از اين شرح داديم تكبير ركوع را گفته و با خشوع و خضوع ركوع كند ، و در حال ركوع به ميان دو پايش نگاه كند ، و با حالت افتادگى و فروتنى كه پيش از اين نگاشتيم « 1 » دعايى را كه محمّد بن يعقوب كلينى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده - و به روايت ديگر مطالب افزون بر آن را دارد - در حال ركوع بگويد . به اين صورت :
« اللّهمّ ، لك ركعت ، و لك خشعت ، و بك آمنت ، و لك أسلمت ، و عليك توكّلت ، و أنت ربّى ، خشع لك سمعى و بصرى و مخّى و عصبى و عظامى و ما أقلّت [ يا : ما أقلّته ] قدماى ، للَّه ربّ العالمين . »
- خدايا ، تنها براى تو ركوع نمودم ، و فقط براى تو خشوع و فروتنى كردم ، و تنها به تو ايمان آورده و تسليم تو شده و بر تو توكّل نمودم ، و تويى پروردگارم ، چشم و گوش و مغز و عصب و استخوانهايم و تمام آنچه قدمهايم آن را حمل مىكند ، [ يعنى تمام اعضاى بدنم ] براى تو خشوع و فروتنى نموده ، براى خداوندى كه پروردگار عالميان است .
سپس هفت بار بگويد :
« سبحان ربّى العظيم و بحمده . »
- همراه با حمد و ستايش ، پاك و منزّه مىدانم پروردگار بزرگم را .
البتّه هفت بار گفتن افضل و بهتر است ، و پنج يا سه بار گفتن نيز كفايت مىكند ، چنان كه اكتفا نمودن بر يك بار نيز جايز است . بعد از آن سر از ركوع برداشته و راست بايستد به گونهاى كه تمام اعضايش به همان حالى كه در حالت ايستاده بود برگردد ، و در تمام اين حالات متذكّر اين مطلب شود كه در پيشگاه خداوند - جلّ جلاله - است ، و اينكه اين ركوع و خضوع براى عظمت و جلالت او ، و براى پرستش او به جهت ذات اوست « 2 » ، و بلند كردن سرش نيز به امر او ، و به خاطر اوست ، و آنگاه بگويد :
هامش
( 1 ) در همين فصل گذشت .
( 2 ) يعنى : نه به طمع بهشت و يا خوف از جهنّم .