سرزمينها را ميان خود بخش كردند . قبيله برلاس كه تيمور از آن برخاسته بود بر دشت كشكه دريا و شهرهايى چون كارشى و شهر سبز دست يافت .
در آن شرايط براى خان يا امير بناى شهرهاى مستحكم و حفاظتشده سزاوار نمىنمود ، زيرا اين كار به مفهوم قطع رابطه با كوچندگان تابع به شمار مىرفت . از اينرو مىبينيم كه هر اقدامى در زمينه بناى شهرهاى استوار شورشهايى برمىانگيخت . در اين شورشها هر طرفى كه پيروز مىشد ، همان راه پيشينيان خويش را در پيش مىگرفت .
بدين ترتيب ، هنگامى كه حسين سلف تيمور خواست تا شهر بلخ را تجديد بنا كند ، تيمور وى را از اين اقدام برحذر داشت ، زيرا بيم شورش و عصيان مىرفت . حسين به رغم توصيهء تيمور شهر را بازسازى كرد كه در نتيجهء آن بر وى شوريدند . تيمور خود در اين شورش شركت ورزيد و پيروز شد . ولى او هم گرد تختگاه خود شهر سمرقند ديوارى پديد آورد و حاكميت خود را مستقر ساخت . اين اقدام تيمور موجب بروز آشوبهايى شد كه همهء آنها با سركوبى آشوبگران پايان پذيرفت . سرانجام تيمور حاكميت خود را در آسياى مركزى استحكام بخشيد . او پس از اتحاد مردم چغتاى در صدد برآمد سرزمينهاى مجاور را نيز به خود ملحق كند . سرزمينهاى ثروتمند خوارزم و ايران نيز او را وسوسه مىكردند . اين جملهء حكيمانهء تاريخى متداول را به تيمور نسبت دادهاند كه مىگويد : دنيا ارزش آن را ندارد كه دو سلطان بر آن حكومت كنند « 1 » . چه بسا همين انديشهء سرشار از غرور و تفرعن پيرامون حاكميت سلطان موجب گرايش او به لشكركشيهاى استيلاگرانه تيمور شده باشد . در ضمن نقش علايق اقتصادى در جنگها و لشكركشيهاى تيمور اندك نبود . دولت براى ادارهء سپاه از قدرت مالى برخوردار نبود ، لذا لشكركشيهاى استيلاگرانه تنها وسيله براى حفظ و اداره سپاه عظيم او به شمار مىرفت . شايعهء پيروزيهاى تيمور در همه جا پيچيد . هنگامى كه در ايران اين اخبار شايع گرديد ، شيوخ به منظور دفاع از سرزمينهاى تحت فرمان خويش بر آن شدند تا با فرمانروايان استرآباد و رستمدار از در آشتى درآيند .
اما در خوارزم سلسلهء صوفيان مستقر شدند كه از اردوى زرين و خانهاى چغتايى بودند . اينان در آنجا به ضرب سكههايى پرداختند كه فاقد نام فرمانروا بود . حاكميت
هامش
( 1 ) . شاهد اين همان جملهء معروف باشد كه سعدى از آن ياد كرده است : « دو سلطان در اقليمى نگنجند - ويراستار .