1371 تا 1375 ميلادى ) در شهرهاى مزبور بناهاى بزرگ احداث شدند . مؤلف سپس به شرح اتحاد ميان شيوخ مازندران و گيلان در پيكار با نمايندگان حكومت غير مذهبى پرداخت . هنگامى كه شيوخ گيلان رانده شدند ، از شيوخ مازندران يارى طلبيدند . پيرامون اين ماجرا از برآمدن دو خورشيد ياد شده است . برآمدن شيوخ گيلان از غرب و شيوخ مازندران از شرق . ميان حكام استرآباد و فرمانروايان رستمدار ( منطقهء كوهستانى غرب گيلان ) پيكار درگرفت . شيوخ اين پيكار را به گونهاى بيان مىدارند تا نشان دهند در اين جنگ تنها نبودهاند ، بلكه همه دراويش در آن شركت داشتهاند : به عنوان نمونه هنگامى كه قوام الدين خواست از بىگناهى افراد خويش در پيكار رستمدار ياد كند از اين عبارت بهره مىجويد : « ما و درويشان در اين جنگ مقصر نبودهايم » . بدين ترتيب ، دراويش بانيان حكومت محسوب مىشدند و مىكوشيدند حاكميت را به مناطق دامنههاى جنوبى سلسله كوههاى البرز گسترش دهند . در قزوين ، حكومت در حال زوال و انحطاط بود ، ساكنان قزوين به شيوخ متوسل شدند تا حكومت آن سرزمين را در دست گيرند ، ولى از آخرين آگاهيها چنين برمىآيد كه وضع اينچنين نيز نبوده است . به قرار معلوم ، رضى الدين به قزوين حمله برد و براى آنكه شهر در امان ماند ، از مردم باج گرفت . از همين نكته مىتوان دريافت كه مطلب مربوط به تقاضاى قزوين از درويشان براى تصرف شهر ، منطبق بر واقعيت و مبتنى بر دقت نبوده است .
متعاقب آن دولت مقتدر تيمور در آسياى ميانه تأسيس گرديد . تيمور به تصرف مناطق فرهنگى مسلمانان پرداخت و پس از تصرف خوارزم به ايران لشكر كشيد . شيوخ كه حاكميت خود را ناپايدار ديدند ، طريق آشتى با نمايندگان حاكميت غير مذهبى را در پيش گرفتند و سرزمينها و شهرهايى را كه پيشتر به تصرف آورده بودند ، به آنان باز گرداندند تا متفقا در برابر تيمور پايدارى و مقاومت كنند . آنان زمانى به اين كار دست زدند كه خبر يافتند تيمور از آمودريا كه مرز ايران تلقى مىشد گذشته است . و اما دربارهء تيمور بايد يادآور شد كه او در رأس حاكميتى قرار گرفت كه پيش از آن توسط مغولان در آسياى مركزى تأسيس يافته بود . اين دولت به نام پسر چنگيز خان چغتايى « 1 » ناميده
هامش
( 1 ) . دربارهء اين دولت ر . ك . به : آثار آكادميسين بارتولد ، جلد دوم ، قسمت اول مقالهء تاريخ هفت رود ( هفت آب ) ، ص 69 ببعد ؛ همين نويسنده ، الغ بيگ و دوره او ، پتروگراد ، 1918 . ( نشريهء آكادمى علوم روسيه ، -